Powiaty Województwo Lubelskie. Powiaty Lublelskie, powiaty. www.w-lubelskie.pl

Powiat bialski -> Gmina Biała Podlaska

Kliknij na gmine, aby otrzymać szczegółowe informacje.

Województwo Lubelskie - Powiat bialski - Gmina Biała Podlaska

Dane podstawowe

Gmina Biała Podlaska to gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie bialskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bialskopodlaskim.
Siedziba gminy to Biała Podlaska.
Według danych z 30 czerwca 2004, gminę zamieszkiwało 12 049 osób.
Gmina Biała Podlaska jest największą terytorialnie gminą (i za razem gminą wiejską) województwa lubelskiego.

Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, gmina Biała Podlaska ma obszar 324,76 km², w tym:

użytki rolne: 66%
użytki leśne: 27%

Gmina stanowi 11,79% powierzchni powiatu.

Demografia
Dane z 30 czerwca 2004:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	12 049	100	6003	49,8	6046	50,2
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	37,1		18,5		18,6

Informacje ogólne
Władze samorządowe
Charakterystyka
Kultura i rozrywka
Walory turystyczne
Historia

Władze samorządowe

Urząd Gminy Biała Podlaska
ul. Prosta 31
21-500 Biała Podlaska
Tel. (083) 343 49 50
Fax. (083) 343 49 50

Charakterystyka

Gmina Biała Podlaska położona jest na granicy Europy Zachodniej (Nizina Południowopodlaska) i Europy Wschodniej (Polesie Podlaskie). Te dwa regiony dzieli rzeka Krzna największy lewobrzeżny dopływ Bugu.
Gmina Biała Podlaska jest jedną z dziewiętnastu gmin powiatu bialskiego. Leży w północnej części województwa lubelskiego. Siedzibą gminy jest sześćdziesięciotysięczne miasto Biała Podlaska, którą gmina okala i stanowi jego naturalne zaplecze. Osią komunikacyjną gminy jest droga krajowa nr 2 (międzynarodowa E30) oraz magistrala kolejowa Europy E20.

Obszar gminy wynosi 32 476 ha.
W gminie jest 40 sołectw i 45 miejscowości.
Liczba ludności wynosi 12 325 osób (w porównaniu do roku 2000 wzrosła o 5,5proc.).
Gęstość zaludnienia jest bardzo niska i wynosi 27 osób na km2.

Kultura i rozrywka

Gminny Ośrodek Kultury
ul. Prosta 31
21-500 Biała Podlaska
telefon: 083 343-53-27

godziny urzędowania:
poniedziałek od 7:30 do 15:30
wtorek od 7:30 do 15:30
środa od 7:30 do 15:30
piątek od 7:30 do 15:30
czwartek od 8.00 do 16.00
Kierownik: Bożenna Pawlina-Maksymiuk

Na terenie gminy działalność kulturalną organizuje Gminny Ośrodek Kultury. W jego strukturach funkcjonuje 8 klubów kultury z 5 pracowniami artystycznymi oraz 6 bibliotekami. Zarejestrowanych jest 26 twórców ludowych, którzy specjalizują się w takich dziedzinach jak: koronkarstwo, zdobnictwo, rzeźba, hafciarstwo, wypiekanie ciast obrzędowych, kowalstwo, malarstwo i plastyka obrzędowa.

1. Klub Kultury w Sitniku
2. Gminna Biblioteka Publiczna w Sitniku
3. Klub Kultury w Sworach
4. Filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Sworach
5. Klub Kultury w Hrudzie
6. Klub Kultury i Filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Woskrzenicach
7. Klub Kultury i Filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Perkowicach
8. Klub Kultury w Worońcu
9. Klub Kultury w Styrzyńcu
10. Klub Kultury w Dokudowie
11. Filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Ciciborze Dużym
12. Filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Hrudzie

O bogactwie oferty kulturalnej gminy przekonuje ilość funkcjonujących tu twórców i pracowni. Podtrzymywanie tradycji, kontynuowanie przekazu dziedzictwa kulturowego władze gminy traktują jako swój obowiązek. W tym celu został opracowany i jest realizowany program "Tradycja a współczesność". Otwarte pracownie zaistniały jako miejsce twórczego spędzania czasu, udziału w procesach twórczych, kształtowania osobowości młodego pokolenia. Przy klubach i świetlicach działają liczne zespoły śpiewacze, tańca ludowego i obrzędowe oraz młodzieżowe i dziecięce zespoły wokalne.

Corocznie, na zajęciach prowadzonych przez twórców ludowych w klubach i pracowniach, gości ponad 30 grup międzynarodowych. Uczestnicy zajęć poznają autentyczna kulturę ludową oraz ginące zawody. Mogą rozwijać swoją wrażliwość estetyczną i doskonalić zdolności manualne. Tutaj każdy może wypróbować swoje umiejętności i zdolności śpiewacze lub rzeźbiarskie, nauczyć się tańców ludowych, robienia przędzy i tkania, haftu lub tradycyjnego zdobienia wnętrza domu. Można również zakosztować potraw regionalnych, a do domu, poza wrażeniami przywieźć przepis lub własnoręcznie wykonane, a ostatecznie, zakupione rękodzieło. Zajęcia w międzynarodowych grupach są także znakomitą lekcją tolerancji. Realizowany przez gminę program "Tradycja a współczesność" jest doskonałą metodą popularyzacji miejscowej kultury oraz promocji gminy, także poza granicami kraju.

W uznaniu zasług na w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego i dawnych rzemiosł oraz edukacji kulturalnej Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury Bożenna Pawlina-Maksymiuk uhonorowana została w 2004 r. dyplomem ogólnopolskiego ruchu "Piękniejsza Polska".

Walory turystyczne

Najwięcej uroku mają czyste lasy z obfitością grzybów i runa leśnego. Sprzyjają one wycieczkom rowerowym i pieszym. Dogodne warunki turystyczne znajdują się w stanicy wodnej w Woskrzenicach, Roskoszy oraz malowniczym krajobrazie doliny Krzny od miejscowości Sycyna do Woskrzenic Dużych. Dogodnym miejscem do wędkowania, oprócz rzeki Krzny sa akweny; zalew Terebela-Witulin i wyrobiska żwirowe w Woskrzenicach. Interesujące szlaki turystyczne przebiegają przez okolice z bogatym drzewostanem, wzbogacone zabytkami i pomnikami kultury ludowej. Charakterystyczną cechą krajobrazu gminy są przydrożne kapliczki i krzyże oraz kościoły dzieła sztuki ludowej budowane z drewna, kamienia i cegły oraz dwory i pałace. Warto odwiedzić zespoły pałacowo-parkowe w Roskoszy (obecnie siedziba Centrum Kształcenia i Wychowania OHP), Grabanowie (siedziba oddziału WODR w Lublinie), Strzyńcu (zajmowany przez szkołę podstawową), Kozuli (siedziba Domu Pomocy Społecznej) i Zaciszu.
Warte uwagi są również zabytkowe cmentarze prawosławne w Sycynie i Wólce Plebańskiej, cmentarz unicki w Łukowcach i zabytkowa kaplica z połowy XIX wieku w Worońcu oraz piękne kościoły drewniane w Hrudzie i Sworach. Zabytkowe kościoły znajdują się także w Sworach, Woskrzenicach Dużych, Ortelu Książęcym, Hrudzie i Łukowcach, a zabytkowe, już nieczynne cmentarze w Sycynie (unicki) i Ortelu Książęcym (prawosławny).
Dogodne warunki do uprawiania jeździectwa znajdą turyści w Rakowiskach i Woskrzenicach, gdzie znajdują się ośrodki turystyki konnej. Corocznie są tam organizowane m. in. tzw. "Hubertusy" imprezy rekreacyjne pn. "Pogoń za lisem". Funkcjonują tu także liczne dobrze wyposażone gospodarstwa agroturystyczne.
Gmina oferuje turystom również miejsca hotelowe w Sławacinku, Woskrzenicach Dużych oraz Grabanowie i Roskoszy z pełną obsługą gastronomiczną.

Historia

Na przestrzeni wieków teren gminy Biała Podlaska i Powiatu Bialskiego zamieszkiwała ludność różnego pochodzenia - najpierw słowiańskie plemiona Bużan i Dulębów, później Jaćwingowie. W zależności jakie państwo sprawowało nad tym terenem władzę, osiedlała się ludność polska, ruska, litewska. Przywilej księcia Witolda z 1388r. umożliwił ludności żydowskiej odegranie istotnej roli w mozaice narodowościowej Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ponadto przechodziły tędy hordy tatarskie, rycerstwo krzyżackie, w końcu XVII wieku osiedliły się liczne rodziny tatarskie.

X-XV wiek - Podlasie tereny po obu stronach środkowego Bugu i górnej Narwi, zwane od głównych grodów Brześcia i Drohiczyna - ziemią brzeską, ziemia drohnicką. Nazwa Podlasie pojawiła sie na przełomie XV i XVI wieku i najpierw używana była w źródłach litewskich pisanych po rusku, następnie w polskich. Weszła do tytulatury królewskiej w okresie intensywnych starań o przyłączenie Podlasia do Korony. Nazwa określała ziemie: część województwa trockiego, ziemie po obu stronach środkowego Bugu i górnej Narwii oraz część wschodnią Mazowsza a więc ziemie ciągnące się z północy od ziemi pruskiej, dzisiejszego Augustowa, na wschód od Mazowsza, na południe aż po dzisiejszy Radzyń i Parczew. Na wschodzie granice sięgały za Bug, aż po Nowogródek.
1018-1025r. - Bolesław Chrobry zdobywa Brześć i przyłącza z okolicznymi ziemiami do Polski. Walki o te terytoria wykazują przewagę raz polskiej raz ruskiej strony. (Brześć odległy jest od Białej Podlaskiej 40 km)
1182r. - Brześć zdobywa Kazimierz Sprawiedliwy i wznosi zamek warowny, jako punkt oparcia Polski na wschodzie.
1264r. - Bolesław Wstydliwy pokonuje Jaćwingów.
1282r. - Leszek Czarny niszczy wojownicze plemię Jaćwingów.

1349r. - Powstaje we Włodzimierzu Wołyńskim rzymsko-katolickie biskupstwo, którego siedzibę przeniesiono do Łucka. Przedtem ziemie powiatu bialskiego wcielone były do diecezji krakowskiej, od 1349r. do biskupstwa łuckiego, którego siedziba zostaje przeniesiona w roku 1465 do Janowa Biskupiego obecnie Podlaskiego. 24 IX 1918r. papież Benedykt XV odłączył dawną diecezję podlaska od Lublina i mianował biskupem Henryka Przeździeckiego. Początkowo siedziba biskupstwa była w Janowie, ale w 1923 roku została przeniesiona do Siedlec.
1386r. - Ślub Jadwigi i Władysława Jagiełły, pozwala na odzyskanie Brześcia. Unia polsko-litewska w Krewie.
1390r. - Władysław Jagiełło nadał miastu Brześć prawo magdeburskie.
1460r. - Kazimierz Jagiellończyk przyznaje Podlasie, w tym ziemię brzeską (powiat bialski) Litwie - województwo trockie.
1520r. - Powstaje województwo podlaskie, utrwala się nazwa Podlasie dla całości ziem jakie weszły w jego skład - ziemia brzeska, ziemia drohicka, część wschodnia Mazowsza, fragment południowej Jaćwieży.
1566r. - Województwo Podlaskie zostaje przez króla Zygmunta Augusta podzielone na dwie części: drohicką czyli podlaską oraz brzeską. Tym samym rozbito trwającą do tego czasu jedność Podlasia i ziem nadbużańskich. Duże województwo podlaskie podzielono na dwa mniejsze: część zachodnią (
województwo podlaskie) i wschodnią (województwo brzesko-litewskie) w skład którego wszedł powiat bialski.
1569r. - Unia Lubelska, na mocy porozumień przed unijnych województwo podlaskie włączono do Korony.
XVI wiek - Na widownię wstępują potężne rody możnowładcze. Ziemia bialska należała do Nasutów, Zabrzezińskich, Kiszków a od 1566r. w jej posiadanie wchodzą Radziwiłłowie. Mikołaj Krzysztof Radziwiłł zwany "Sierotką" (1549-1616r.) był pierwszym z rodu właścicielem a ostatnim Dominik, który zmarł w 1813r.
1596r. - Unia Brzeska - Unici Podlascy.
1795r. - III rozbiór Polski, ziemie powiatu bialskiego przypadły Austrii, jako cyrkuł bialski i siedlecki.
1809r. - Cyrkuł bialski wszedł w skład Księstwa Warszawskiego.
1815r. - Królestwo Kongresowe, cyrkuł bialski zmienił nazwę na obwód bialski i jako ziemia graniczna województwa siedleckiego stanowił część Królestwa Polskiego, ziemi pod zaborem rosyjskim. W 1837 roku nazwę obwód zmieniono na powiat a województwo na gubernię podlaską z siedzibą w Siedlcach. W 1844 r. gubernię siedlecką włączono do lubelskiej następnie w 1866 r. przwyrócono. W początkach 1867 roku duży powiat bialski podzielono dla celów rusyfikacyjnych na dwa mniejsze: bialski z siedzibą w Białej Podlaskiej i konstantynowski z siedzibą w Janowie Podlaskim. W 1913 r. utworzono gubernię chełmską i przyłączono cały powiat bialski.
1863/4r. - Powstanie Styczniowe - na Podlasiu walczono najwytrwalej i najdłużej. Po jego stłumieniu rząd rosyjski rozpoczął likwidację Unii Brzeskiej.
1875r. - Kasacja Unii Brzeskiej, rozpoczynają się na wielka skalę prześladowania unitów. Wówczas istaniało pięć dekantów unickich - bialski, kodeński, łosicki, międzyrzecki, włodawski. Kościoły unickie na terenie gminy Biała Podlaska były: Cicibór, Dokudów, Hrud, Ortel Książęcy, Woskrzenice, Swory, Łukowce. Krwawo prześladowano unitów w Ortelu Książęcym, Ciciborze, Łukowcach, Sworach, Hrudzie. Na pamiątkę tamtych wydarzeń Szkoła Podstawowa w Hrudzie przyjęła w 2000r. imię Błogosławionych Męczenników Podlaskich.
1905r. - Ukaz tolerancyjny.
1914-1918 rok - I wojna światowa.
1918r. - 11 listopada - II Rzeczpospolita, powiat bialski wszedł w skład województwa lubelskiego. Powiat Bialski z okresu wojennego wyszedł straszliwie zniszczony. Dzięki pomocy państwa odbudował sie w latach 1919-1927.
1919r. - 23 marca odbyło się pierwsze posiedzenie sejmiku bialskiego, powołanego do życia dekretem Naczelnika Państwa. Przewodniczył Komisarz Ludowy A. Konopki. Kadencja pierwszego po I wojnie Sejmiku i Wydziału Powiatowego trwała do 15 października 1927 roku. Wówczas ukonstytuował się nowy pod przewodnictwem pierwszego starosty bialskiego Józefa Rudnickiego. Ostatnim starostą, przed wybuchem II wojny światowej był Mieczysław Lutman.
1919r. - Ustawa Tymczasowa utworzyła między innymi województwo lubelskie, które było czwartym co do wielkości województwem na 16 istniejących pomiędzy rokiem 1919-1939.
1933r. - Według stanu na 1 kwietnia powiat bialski składał się z 21 gmin, miedzy innymi Sidorki, Sitnik, Swory i trzech miast.
1938r. - biskup Henryk Przeździecki składa w Rzymie akt w sprawie kanonizacji Męczenników Podlaskich
1939-1945 - lata II wojny światowej i okupacji. Powiat bialski znalazł się w granicach Generalnej Guberni, utworzonej już 12 października 1939r.
1944r. - po wojnie powrócono do granic gmin i województwa lubelskiego sprzed 1 IX 1939r.
1954r. - podział województw na gromady, w województwie lubelskim istniało 326 takich jednostek administracyjnych.
1973r. - 1 stycznia powstaje w obecnym kształcie gmina Biała Podlaska poprzez połączenie gmin Sidorki, Sitnik, Swory.
1975r. - 1 czerwca powstaje Województwo Białopodlaskie.
1999r. - 1 stycznia kolejna reforma administracyjna, powstaje Powiat Bialski, należący do Województwa Lubelskiego. Pierwszym starosta zostaje Tadeusz Łazowski