masterhost.plMK DEKORRadio Taxi ZTMiędzynarodowe targi Lubelskie S.A. Black Red White UNIQA

Powiat janowski -> Gmina Chrzanów

Kliknij na gmine, aby otrzymać szczegółowe informacje.

Janów Lubelski miasto Potok Wielki Modiborzyce Batorz Godziszów Chrzanów Dzwola Janów Lubelski

Województwo Lubelskie - Powiat janowski - Gmina Chrzanów

Gmina Chrzanów

Dane podstawowe


Gmina Chrzanów to gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie janowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie tarnobrzeskim.
Siedziba gminy to Chrzanów.
Według danych z 30 czerwca 20042, gminę zamieszkiwało 3165 osób.

Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, gmina Chrzanów ma obszar 70,03 km², w tym:
 - użytki rolne: 86%
 - użytki leśne: 12%
Gmina stanowi 8% powierzchni powiatu.

Demografia 
Dane z 30 czerwca 2004:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni

jednostka

osób

 %

osób

 %

osób

 %

populacja

3165

100

1621

51,2

1544

48,8

gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)

45,2

23,1

22


Infrastruktura

Elektryczność
100% powierzchni gminy posiada sieć elektryczną.

Telefony
Obecnie gmina jest stelefonizowana. Na terenie Gminy jest 526 abonentów co stanowi 62% w stosunku do wszystkich gospodarstw. Obecnie trwa budowa przyłączy jeszcze dla 200 nowych abonentów we wszystkich miejscowościach gminy. Oprócz tego w celu polepszenia zasięgu telefonów komórkowych, które posiada już duża część mieszkańców gminy trwają obecnie prace przygotowawcze prowadzone przez firmę ERA GSM zmierzające do budowy stacji przekaźnikowej telefonii komórkowej na terenie gminy Chrzanów.

Drogi
Przez teren gminy nie przebiegają ważne drogi regionalne. Miejscowości są połączone głównie drogami powiatowymi V klasy technicznej o łącznej długości 20 km i drogami gminnymi. Łączna długość dróg gminnych wynosi 170 km, w tym dróg utwardzonych 15 km. Komunikację zapewnia PKS i przewoźnicy prywatni. Brak jest sieci kolejowej.

Wodociągi
Niemalże cały obszar gminy posiada sieć wodociągową, której łączna długość wynosi 25,4 km, z czego 12,7 km zasilana jest z własnych ujęć zlokalizowanych w Chrzanowie IV i w Otroczu , zaś pozostała część z sąsiednich gmin w Goraju i Turobinie. Łączne zużycie wody w gminie wynosi około 100 tys. m3/rok.

Gazociągi
Brak sieci gazowej, jednakże już od roku 1994 gmina czyni starania w celu uzyskania dostępu do sieci gazyfikacyjnej. Efektem tego jest budowa linii przesyłowej z miejscowości Frampol, które to zadanie jest wspólną inwestycją czterech okolicznych gmin, tj. Frampola, Goraja, Turobina i Chrzanowa. Obecnie realizowany jest odcinek do początku gminy Goraj.
Poza tym w gospodarstwach domowych wykorzystywany jest gaz ciekły w butlach, którego dystrybucję prowadzą liczne punkty zlokalizowane na terenie gminy.

Wysypisko śmieci
Na terenie gminy funkcjonuje od roku 1993 gminne wysypisko śmieci zlokalizowane w Chrzanowie III. Chłonność wysypiska wynosi 46.820 m3, przewiduje się jego eksploatację do 2030 roku.

Oczyszczalnia ścieków
Brak jest oczyszczalni ścieków i kanalizacji ściekowej. Ścieki ze zbiorników bezodpływowych wywożone są w większości przypadków do sąsiedniej gminy Goraj, gdzie funkcjonuje Zakład Gospodarki Komunalnej. Część ścieków wykorzystywana jest gospodarczo przez rolników do użyźniania pól. W planach zagospodarowania przestrzennego znajduje się budowa oczyszczalni ścieków we wsi Łada, będzie ona zbierała nieczystości z całej gminy.

Przejdź w górę strony

Gospodarka

Gmina Chrzanów jest gminą typowo rolniczą, o czym świadczy fakt, że 84,2 % ogółu powierzchni gminy stanowią użytki rolne.
Na terenie gminy znajduje się ok. 430 gospodarstw rolnych. Średnia powierzchnia użytków rolnych na indywidualne gospodarstwo wynosi 5 ha. Przeważają małe gospodarstwa rodzinne, o areale poniżej 2 ha. Około 200 gospodarstw posiada areał większy od 10 ha. Największe gospodarstwa liczą około 25 ha.
Warunki gruntowo-wodne, brak zanieczyszczeń i klimat stwarzają na terenie gminy korzystne warunki dla rolnictwa. Gleby występujące na terenie Gminy Chrzanów zaliczane są do III i IV klasy użytków rolnych i stanowią 98,5 % ogólnej powierzchni gruntów ornych. Gleby klas V i VI oraz użytki zielone zajmują znikomą powierzchnie i ograniczają się do doliny rzeki Białej Łady. Rozmieszczenie gleb dobrych jest mniej więcej równomierne na obszarze gminy.

Na terenie gminy uprawia się głównie pszenicę, jęczmień, żyto, grykę, ziemniaki i buraki cukrowe. Dużo sieje się mieszanek zbożowych na pasze dla zwierząt gospodarskich. Na ponad 100 ha rosną porzeczki i maliny.
W gminie rozwija się hodowla trzody chlewnej i bydła, kilku rolników zajmuje się tuczem świń na szeroką skalę, a wielu rolników trzyma po kilkanaście tuczników
Gmina słynie jednak z upraw lnu, konopi i maku. Bardzo wielu rolników z terenu gminy od lat zajmuje się uprawą lnu. Dysponują oni specjalistycznymi urządzeniami i maszynami. Lniarskie żniwa zaczynają się już w lipcu. Len jest wyrywany, suszony i wstępnie obrabiany na polu. Dalsze prace odbywają się w budynkach gospodarskich, gdzie len jest "trzepany" i przygotowywany do sprzedaży.
Ze względu na brak uciążliwego przemysłu i nie skażone środowisko, a także niski poziom nawożenia mineralnego i chemizacji rolnictwa, wytworzone produkty rolne posiadają walory zdrowej żywności i stanowią znakomity surowiec przetwórczy.
Rozdrobnienie gospodarstw rolnych powoduje, że znaczna część ludności szuka zatrudnienia poza rolnictwem, a i tak pozostają w gminie duże zasoby wolnej siły roboczej.

Na terenie gminy zarejestrowanych jest 87 podmiotów gospodarczych.
W miejscowości Chrzanów I funkcjonuje Ośrodek Zdrowia, zatrudniający lekarza ogólnego rodzinnego, pediatrę i stomatologa. Obecnie Ośrodek ten ma charakter niepubliczny.
W Chrzanowie swą siedzibę mają także:
- Stacja paliw ze sprzedażą części zamiennych,
- Bank Spółdzielczy,
- Placówka Poczty Polskiej,
- Rewir Dzielnicowych Policji,
- Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska",
- Zakład piekarniczy,
- Restauracja
- Usługi weterynaryjne,
- Nauka jazdy
- Młynarstwo oraz przerób gryki
Gmina posiada również szereg dobrze zaopatrzonych sklepów o różnorakim asortymencie produktów, tj. sklep odzieżowy, sklep z artykułami do produkcji rolnej, sklepy ze środkami ochrony roślin, magazyny materiałów budowlanych i nawozów sztucznych, sklepy spożywczo-przemysłowe.

 

Przejdź w górę strony

Kultura i rozrywka

Gmina Chrzanów posiada Gminną Bibliotekę Publiczną, która mieści się w budynku wielofunkcyjnym Urzędu Gminy. Posiada ona około 7000 woluminów, w tym bardzo duży wybór lektur szkolnych. Biblioteka jest dobrze zaopatrzona w księgozbiór podręczny i popularno-naukowy. Ze zbiorów bibliotecznych korzysta około 200 czytelników. Dużym powodzeniem cieszą się czasopisma dla dzieci, młodzieży i dorosłych, prenumerowane przez biblioteki. Placówka współpracuje ze szkołami, odbywają się tam lekcje biblioteczne z udziałem dzieci i młodzieży. Biblioteka cieszy się dużym powodzeniem, ponieważ książki dla niej, zakupywane są według zapotrzebowania i zainteresowań czytelników. Pieniądze na ten cel pozyskiwane są z Urzędu Gminy.

Gmina Chrzanów posiada Gminną Bibliotekę Publiczną, która mieści się w budynku wielofunkcyjnym Urzędu Gminy. Posiada ona około 7000 woluminów, w tym bardzo duży wybór lektur szkolnych. Biblioteka jest dobrze zaopatrzona w księgozbiór podręczny i popularno-naukowy. Ze zbiorów bibliotecznych korzysta około 200 czytelników. Dużym powodzeniem cieszą się czasopisma dla dzieci, młodzieży i dorosłych, prenumerowane przez biblioteki. Placówka współpracuje ze szkołami, odbywają się tam lekcje biblioteczne z udziałem dzieci i młodzieży. Biblioteka cieszy się dużym powodzeniem, ponieważ książki dla niej, zakupywane są według zapotrzebowania i zainteresowań czytelników. Pieniądze na ten cel pozyskiwane są z Urzędu Gminy.

Przejdź w górę strony

Atrakcje przyrodnicze

Obszar gminy Chrzanów położony jest w obrębie Roztocza Zachodniego zwanego inaczej Roztoczem Gorajskim. Charakterystyczną cechą rzeźby Roztocza są trzy grupy form: zrównania wierzchowinowe, doliny i wąwozy lessowe.
Zrównania wierzchowinowe występują na różnych poziomach (340-290 m. n.p.m.), w postaci garbów zbudowanych z utworów kredowych , na których zalega (na omawianym terenie) znacznej miąższości pokrywa lessowa (10-15 m.).
Formy dolinowe występują wzdłuż rzeki Białej Łady. Dolina Białej Łady zaczyna się poza granicami gminy Chrzanów, w okolicy wsi Kolonia Godziszów, następnie przebiega przez wieś Chrzanów. Poniżej Chrzanowa zmienia kierunek równoleżnikowy na południowo-wschodni przebiegając wzdłuż wsi Malinie i Łada do granic gminy. We wsi Chrzanów omawiana wyżej dolina łączy się inną dużą formą dolinną Otrocz-Chrzanów. Doliny powyższe tworzą lokalny system powiązań przyrodniczych podlegających ochronie. Ma on powiązanie z podobnymi systemami położonymi na zewnątrz gminy.
Trzecią formą występującą dosyć licznie na terenie gminy Chrzanów są wąwozy lessowe, stanowiące szczególny element rzeźby terenu i krajobrazu. Są to młode formy erozyjne o stromych często urwistych brzegach.

W Kolonii Chrzanów rośnie lipa drobnolistna, mająca w obwodzie około 4m. Ma ponad 100 lat. Jest to jedyny pomnik przyrody w gminie.

Na terenie gminy brak jest udokumentowanych złóż surowców mineralnych. Miejscowa ludność wykorzystywała okresowo występujące na tym obszarze utwory lessowe do produkcji cegły. Aktualnie istniejące cegielnie są nieczynne i znacznie zdewastowane.

Teren gminy jest stosunkowo ubogi w wody powierzchniowe. Poza omawianą wcześniej doliną Białej Łady, która jest okresowo podmokła i pocięta siecią rowów odwadniających, w północnej części gminy we wsi Otrocz znajduje się trzy zbiorniki wody powierzchniowej. Na pozostałym obszarze brak jest innych cieków stałych.
Istniejąca dość gęsta sieć dolin i wąwozów należy do dolin suchych, w których jedynie w okresach bardzo intensywnych opadów atmosferycznych lub po roztopach mogą płynąć cieki okresowe.
Obszar gminy należy do obszarów o bardzo dużych zasobach wód podziemnych o dobrych właściwościach fizyko-chemicznych.

Gleby występujące na terenie gminy Chrzanów powstały z utworów pyłowych, są to w przewadze gleby brunatne, zaliczane do III i IV klasy użytków rolnych. Gleby klas V i VI oraz użytki zielone zajmują znikomą powierzchnię i ograniczają się do doliny Białej Łady.

Znaczne powierzchnie gminy obejmują tereny, w obrębie których nachylenia są znaczne i wynoszą ponad 10%. Są to obszary o trudnych warunkach dla rozwoju rolnictwa, w obrębie których utrudniona jest lub nawet niemożliwa mechanizacja upraw.

Lasy na obszarze gminy zajmują niewielką powierzchnię (875 ha). Zwarty kompleks leśny znajduje się w części północnej gminy, na północ od wsi Otrocz. Na pozostałym obszarze lasy występują przeważnie jedynie w obrębie wąwozów.

Przeważająca część obszaru gminy cechuje się korzystnymi warunkami klimatycznymi. Gmina posiada wysoki standard pod względem czystości powietrza atmosferycznego. Na terenie gminy brak jest jakichkolwiek zakładów przemysłowych, czy też innych źródeł mogących stwarzać zagrożenie dla środowiska naturalnego. Jedynymi obiektami o niewielkiej uciążliwości dla otoczenia i środowiska przyrodniczego są: jedna piekarnia oraz niewielkie lokalne kotłownie węglowe.

Położenie gminy na obszarze Roztocza, jak też ciekawe poszczególne elementy środowiska przyrodniczego predysponowały obszar gminy do włączenia go w kompleks obszarów chronionych - uchwałą Nr VIII/49/85 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Tarnobrzegu z dnia 28 września 1985 r. cały teren gminy Chrzanów został włączony do Roztoczańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Przejdź w górę strony

Historia

Nazwa Chrzanów pochodzi prawdopodobnie od słowiańskiego imienia Chrzan.
Miejscowość po raz pierwszy pojawiła się w przekazach historycznych w 1377 r. wówczas to król Ludwik Węgierski nadał wieś Dymitrowi z Giraja podskarbiemu koronowanemu i późniejszemu marszałkowi Królestwa. W wyniku podziału dóbr, na początku XV wieku, Chrzanów znalazł się w rękach dziedziców Strojanic, krewnych Dymitra.
W 1508 roku wsi, będącej wówczas własnością M. Firleja nadano prawa magdeburskie. Kilkadziesiąt lat później Chrzanów liczył osiem łanów kmiecych, był w niej także folwark. W połowie XVI wieku nastąpił podział wsi na dwie części. Jedną objęli Gorajscy, drugą zaś - Sienieński, który odsprzedał ją Stanisławowi Górce, wojewodzie poznańskiemu. Ostatecznie u schyłku XVI wieku tę część Chrzanowa nabył ordynat Jan Zamojski, włączając ją następnie do dóbr ordynacji zamojskiej. Na tym tle doszło do konfliktu z Gorajskimi, zakończonego zbrojnym najazdem ludzi Zamojskiego na część wsi należącej do Gorajskich.
Od tej chwili mamy do czynienia z dziejami dwóch odrębnych wsi. Chrzanów Szlachecki otrzymała po śmierci Teodora Gorajskiego Teofila Reyowa, a w 1693 roku wieś kupił Stanisław Szczuka, referendarz koronny. Podczas wojen szwedzkich i najazdu Jerzego II Rakoczego Chrzanów i okolice zostały zniszczone, ograbione z żywności, bydła, koni. W 1661 roku w Chrzanowie Szlacheckim mieszkało zaledwie 19 gospodarzy. W następnych wiekach parokrotnie zmieniali się właściciele Chrzanowa Szlacheckiego.
Znacznie lepiej rozwijał się Chrzanów Ordynacki. W 1807 roku był w nim folwark, dwie karczmy, a miejscowi włościanie uchodzili za zamożnych.
W 1864 roku na mocy ukazu carskiego ziemie Chrzanowa zostały uwłaszczone, a w 1867r. powstała gmina. W jej skład wchodziło wówczas 14 wsi i 8 folwarków.
W XIX wieku sprowadzono do Chrzanowa Szlacheckiego kilkunastu Żydów. Zajmowali się oni uprawą roli i tkactwem. Ordynacja uruchomiła browar, który przynosił znaczne zyski. Okolica znana była z tradycji pszczelarskich. W gminie, poza Żydami, mieszkali także greko katolicy. Ich skupiska znajdowały się w Otocz i Maleniu. W 1875 roku zostali zmuszeni do przejścia na prawosławie.
W wyniku zniesienia pańszczyzny, majątki szlacheckie przeżywały trudności ekonomiczne. Pod koniec XIX wieku nastąpiła dobrowolna parcelacja i wyprzedaż gruntu. Miała ona także miejsce w Chrzanowie Szlacheckim.
Rozwój wsi nastąpił w okresie międzywojennym, kiedy to zbudowano szkołę, założono straż pożarną. Cały Chrzanów liczył pod koniec lat trzydziestych ponad 2 tysiące mieszkańców, w tym 120 Żydów.
W okresie okupacji w rejonie Chrzanowa działały ugrupowania partyzanckie. W 1943 roku oddział BCh zajął i spalił miejscowy Urząd Gminy, niszcząc zgromadzone tam dokumenty. Po wojnie, w latach sześćdziesiątych Chrzanów zelektryfikowano, zbudowano drogę do Janowa, rozpoczęto budowę wodociągów, powstały nowe obiekty handlowe, placówki oświatowe, remizy strażackie. Od 1989 roku samorząd podejmuje działania zmierzające do ożywienia gospodarki i wszechstronnego rozwoju gminy.
Gmina Chrzanów istnieje od 1867 roku do dziś, z przerwami w latach 1954 - 1973 oraz 1977 - 1982, tj. 1-10-1977 została przyłączona do gminy Dzwola, a z dniem 1-10-1982 po licznych staraniach mieszkańców, z powrotem reaktywowana do Chrzanowa. Dzisiejszy Chrzanów dzieli się na cztery części (I i II to dawny Chrzanów Szlachecki, a III i IV to Chrzanów Ordynacki).

Przejdź w górę strony

Zabytki

Kościół parafialny w Otroczu
Najstarszą budowlą na terenie gminy jest kościół parafialny pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Otroczu. Zbudowany w latach 1872 - 1874 dla grekokatolików, służył następnie prawosławnym mieszkańcom okolic. W 1919 roku przejęty został przez katolików. W 1928 roku zrzucono ze świątyni charakterystyczna dla budownictwa cerkiewnego kopułę i wybudowano wierzę. W czasie II wojny światowej okupant oddał kościół licznej, sięgającej 80% ogółu, grupie wyznawców prawosławia. Po zakończeniu II wojny świątynię zwrócono katolikom i 18 marca 1945 roku została uroczyście poświęcona. Położona w dolinie u podnóża wzniesienia jaśnieje bielą tynków, harmonijną urodą bryły, spokojem skromnej dekoracji. Utrzymana w typowej dla końca XIX wieku klasycystycznej stylistyce, pozbawiona kopuły wznoszącej się na skrzyżowaniu naw, opatrzona od frontu dwukondygnacyjną, jednolitą stylowo z korpusem wierzą, należy do prowincjalnego nurtu architektury, urzekającego swojskością atmosfery.

Kościół parafialny w Chrzanowie
W Chrzanowie na wzniesieniu stoi kościół parafialny pod wezwaniem świętego Jacka. Drewnianą świątynię rzymsko-katolicką wzniósł w 1932 roku majster Jaszak. W tym samym roku erygowano w Chrzanowie parafię. Trzynawowy, przysadzisty kościół, osadzony mocno w polskiej tradycji budowlanej wrósł w doskonały pejzaż tak mocno, że dzisiaj wydaje się być jego częścią.

Cmentarz prawosławny
Cmentarz jest pamiątką po mieszkających tutaj w XIX i na początku XX wieku prawosławnych mieszkańcach gminy. Jest to mały cmentarz z niszczejącymi nagrobkami.

Drewniane zagrody i pojedyncze domy pochodzące z lat międzywojennych, oraz przydrożne kapliczki w Chrzanowie II i Maliniu również znajdują się pod ochroną prawną.

Przejdź w górę strony

Polecamy strony

NowaNET
RK Niedziałek

Reklama

Międzynarodowe targi Lubelskie S.A.

Ogólnopolska Informacja GospodarczaWszystko o turystyceWirtualne PodlasieCoit RbitRenado

O Nas, Nasza Oferta, Kontakt, Regulamin © www.w-lubelskie.pl
Wykonanie: PHU Sebastian Woliński

online: 15