MK DEKORRadio Taxi ZTMiędzynarodowe targi Lubelskie S.A. Black Red White UNIQA

Powiat parczewski -> Gmina Jabłoń

Kliknij na gmine, aby otrzymać szczegółowe informacje.

Parczew miasto Siemień Milanów Parczew Jabłoń Podedworze Dębowa Kłoda Sosnowica

Województwo Lubelskie - Powiat parczewski - Gmina Jabłoń

Gmina Jabłoń

Dane podstawowe


Gmina Jabłoń to gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie parczewskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bialskopodlaskim.
Siedziba gminy to Jabłoń.
Według danych z 30 czerwca 20042, gminę zamieszkiwały 4233 osoby.

Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, gmina Jabłoń ma obszar 110,98 km², w tym:
 - użytki rolne: 78%
 - użytki leśne: 13%
Gmina stanowi 11,65% powierzchni powiatu.

Demografia
Dane z 30 czerwca 2004:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni

jednostka

osób

 %

osób

 %

osób

 %

populacja

4233

100

2104

49,7

2129

50,3

gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)

38,1

19

19,2

 


Władze samorządowe

Urząd Gminy Jabłoń
ul. A.Zamoyskiego 27
Jabłoń
tel. (83) 3560048
fax (83) 3560013

Przejdź w górę strony

Charakterystyka

Gmina Jabłoń leży w województwie lubelskim, na terenie północnej części powiatu parczewskiego, w zlewisku rzeki Zielawy,
przy drodze Parczew - Wisznice. Geograficznie teren gminy znajduje się na obszarze Polesia Lubelskiego, obejmując jego środkową część, czyli Równinę Parczewską. Odległość siedziby gminy od Lublina wynosi 88 km, a od Parczewa - 18 km.
Jest to gmina o charakterze typowo rolniczym. Gmina Jabłoń zajmuje powierzchnię 111 km2.

Przejdź w górę strony

Gospodarka

Gmina Jabłoń jest gminą typowo rolniczą. Rozwojowi rolnictwa sprzyjają występujące na terenie gminy średniej jakości gleby, łatwe w uprawie mechanicznej oraz dobre warunki klimatyczne. Przeważają gleby bielicowe wytworzone z pyłów gliniastych. Niewielki stopień stnowią gleby pochodzenia torfowego i bagiennego. Dominują grunty klasy IVa i IVb zajmując powierzchnię 3476 ha, co stanowi 61,4% ogólnej powierzchni gruntów ornych, natomiast grunty klasy III zajmują 1338 ha co stanowi 23,8%. Gruntów ornych klasy II jest 51 ha, klasy V - 904 ha, i VI - 112 ha. Podstawowymi uprawami są: pszenica, jęczmień oraz mieszanki zbożowe. Pojawiły się też inne uprawy jak rumianek, kozłek, mięta. Prowadzona jest hodowla trzody i bydła.

Analiza danych o powierzchni zasiewów zbóż podstawowych wskazuje na największy udział w uprawie (2004 rok) mieszanki zbożowej - 1610 ha, pszenżyta ozimego - 1330 ha, pszenicy ozimej - 850 ha, jęczmienia jarego - 610 ha. Inne uprawy to: pszenica jara - 235 ha, owies - 153 ha, żyto - 90 ha. Poza zbożami uprawia się także ziemniaki 420 ha i buraki cukrowe - 80 ha.

Powierzchnia gminy Jabłoń wynosi 11098 ha. Użytki rolne zajmują 8712 ha, co stanowi 78,4% obszaru gminy, w tym grunty orne - 6526 ha (58,7%), sady - 56 ha (0,5%), łąki - 1780 ha (16%), pastwiska - 350 ha (3,1%). Grunty pod lasami i zadrzewieniami zajmują 1459 ha (13,1%), pozostałe grunty - 927 ha (8,3% pow. ogólnej gminy).

Struktura wielkości gospodarstw rolnych wykazuje przewagę małych, rodzinnych gospodarstw rolnych. Na terenie gminy znajduje się także spora ilość gospodarstw o powierzchni powyżej 15 ha.

Struktura wielkości gospodarstw rolnych w gminie Jabłoń:

Przejdź w górę strony

Kultura i rozrywka

W miejscowości Jabłoń znajduje się Gminny Ośrodek Kultury.  GOK skupia przy sobie dużo dzieci, młodzieży i dorosłych zaangażowanych w życie kulturalne i społeczne wsi.

Przy GOK działają:

Ponadto odbywają się tam różnego rodzaju zajęcia (plastyczne, nauka języka obcego, gry, zabawy, spotkania i konkursy). GOK współpracuje ze Stowarzyszeniem Miłośników Ziemi Jabłońskiej i wszystkimi szkołami w gminie, organizuje lub jest współorganizatorem wielu imprez kulturalnych: gminnych, powiatowych, wojewódzkich, ogólnopolskich a w nie dalekiej przyszłości nawet o zasięgu międzynarodowym (IV Plener Twórców Ludowych Lubelszczyzny im. Augusta Zamoyskiego z udziałem po raz pierwszy gości z zagranicy).

Zespoły i mieszkańcy Jabłonia w przeciągu kilku lat brali udział w wielu imprezach, oto niektóre z nich:

Przejdź w górę strony

Atrakcje przyrodnicze

Atutem gminy jest naturalne środowisko przyrodnicze, nieskażone jeszcze cywilizacją. Nizinny krajobraz gminy urozmaicają lasy, pagórki piaszczysto-żwirowe, łąki, rowy melioracyjne, kanał Wieprz-Krzna, zbiorniki retencyjne. Lasy stanowią 13,1% powierzchni gminy. Dominuje w nich drzewostan mieszany. Na piaszczystych gruntach występują wrzosowiska i zagajniki brzozowe. Lasy są bogate w zwierzynę leśną (łoś, jeleń, sarna, dzik, wilk). Wody płynące w gminie to kanał Wieprz-Krzna oraz rzeka Muława- dopływ Zielawy, przepływające przez północne krańce gminy. Nie ma tu jezior i stawów, są za to zbiorniki retencyjne: duży w Opolu, mający całkowitą powierzchnię 282 ha oraz mniejsze w Jabłoniu i Paszenkach, na których można z powodzeniem wędkować (karpie, tołpygi, szczupaki). Wody stojące otoczone najczęściej szuwarami, stwarzają dobre warunki lęgowe dla ptactwa. Świat ptaków w gminie reprezentują m.in. orlik krzykliwy, puchacz, bocian czarny, kormoran czarny, gęś gęgawa. Występuje tu zróżnicowana i bogata szata roślinna. Na łekach trzęślicowych i torfowiskach rosną cenne gatunki m.in. brzoza niska, rosiczka pośrednia i fiołek torfowy. Gmina ma 2 zabytkowe parki. Park krajobrazowy w Jabłoniu założył w stylu angielskim płk Piotr Strzyżowski, a upiększali go kolejni właściciele Tomasz hr Zamoyski i August hr Zamoyski. Rośnie tu aż 2000 drzew należących do 33 gatunków. Połowe populacji stanowią: lipa drobnolistna, klon, olcha, jesion oraz grab. Rozciągające się poza parkiem łąki i lasy podkreślają urok tego miejsca. Park w Kolanie jest dziełem Łubieńskich. Ma powierzchnię ok. 2 ha. Rośnie w nim ok. 100 drzew kilkunastu gatunków, m.in. klony, lipy, jesiony i kasztanowce.

Rzeźba terenu
Obszar, na którym usytuowana jest gmina Jabłoń charakteryzuje się dosyć skomplikowaną budową geologiczną. Na stosunkowo płytkim podłożu krystalicznym znajdują się węglonośne pokłady karbonu, a na nich grube warstwy skał wapiennych przykryte utworami trzecio- i czwartorzedowymi, głównie pochodzenia polodowcowego. Mało odporne na chemiczną działalność wody pokłady kredy są podłożem, na którym powstały formy krasowe, tj. jeziora i zagłębienia bezodpływowe, tworzące bagna i mokradła.

Zasoby wodne
Największą rzeką w gminie Jabłoń jest Kanał Wieprz-Krzna, stanowiący naturalną północną i północno - zachodnią granicę gminy - na długości 17.5 km. Na terenie gminy położona jest część zbiornika retencyjnego Opole o pojemności całkowitej 4484 tys. m3 i powierzchni ogólnej 282 ha, z czego w gminie Jabłoń znajduje się ok. 70 ha. Wody płynące zajmują powierzchnię 104 ha, a wody stojące 70 ha. Przez północne krańce gminy przepływa dopływ Zielawy - rzeka Muława. Powierzchnia gruntów zmeliorowanych wynosi 3754 ha, powierzchnia gruntów przystosowanych do prowadzenia nawodnień - 1696 ha.

Gleby
Na terenie gminy Jabłoń występują gleby średniej jakości. Przeważają gleby bielicowe wytworzone z pyłów gliniastych. Niewielki stopień stanowią gleby pochodzenia torfowego i bagiennego, leżące wzdłuż kanału Wieprz-Krzna.
Grunty orne charakteryzują się dobrym stopniem kultury rolnej i dobrą strukturą. Dominują grunty klasy IVa i IVb zajmując 3476 ha co stanowi 61,4% ogólnej powierzchni gruntów ornych. Grunty szczególnie chronione należące do klasy I-II zajmują powierzchnię 1338 ha tj. 23,8% i występują głównie we wsiach Gęś, Jabłoń, Wantopol, Dawidy i Łubno.

Lasy
Lasy występują na powierzchni 1459,9 ha, co stanowi 13,1% powierzchni gminy, wobec średniej wojewódzkiej - 22% i średniej krajowej - 27,6%. Lasy Skarbu Państwa zarządzane przez Nadleśnictwo Parczew, obejmują 572,9 ha i wchodzą w skład Leśnictwa Jabłoń. Lasy prywatnej własności występują na powierzchni 887 ha. Dominujące typy siedliskowe to: las mieszany świeży (64%), las świeży (13%) i bór mieszany świeży (13%). Na terenie gminy występuje tylko jeden większy kompleks leśny, położony w jej środkowej części. Potrzeby dolesień ocenia się na około 60 ha, tj. 4,6% pow. gminy.

Przejdź w górę strony

Historia

Legenda o Jabłoniu
Dawno, bo prawie sześć wieków temu, o milę od królewskiego miasta Parczewa ciągnął się las ogromny i nieprzebyty, Czarnyn zwany. Drzewa gęsto tam rosły i zakrywały niebo tak, że nawet w południe ciemno pod nim było jak w nocy.
Od dawien dawna przez Czarny Las wiódł trakt szeroki, którym kupcy z południa i zachodu przewozili swe towary na Litwę i Ruś. Ale odkąd zaczął tam grasować zbój Sławój, trakt przestał być bezpieczny.
Sławój pośród gromady swoich kompanów, którym przewodził, był najwyższy, najzręczniejszy, ale i najbardziej okrutny. Miał ogromną, ciężką, z drzewa jabłoniowego sporządzoną maczugę, w której tkwiły ostre krzemienie. Czyhał na przejeżdżających ludzi, grabił ich, a kto by mu próbował się oprzeć, tego zabijał. Najchętniej napadał na kupców. Ale trafiało się, że i co zamożniejszym kmieciom nie darował.
Rozeszła się wieść o okrutnym zbóju i trwoga ogarnęła okolicę. Niejeden, komu wypadła droga tamtędy, wolał nawet kilka mil nałożyć, byle ominąć niebezpieczny trakt.
Jednego razu zdarzyło się, że gościńcem przez Czarny Las przejeżdżał król Polski i Litwy Władysław Jagiełło wraz z niedawno poślubioną, młodziutką żoną Jadwigą.
Sławój, znęcony bogactwem strojów, postanowił ograbić zbliżający się orszak. Na dany znak zgraja zbójców z dzikim wrzaskiem wyskoczyła na drogę i otoczyła królewską karocę. W mgnieniu oka zbóje powalili na ziemię nie spodziewających się niczego i przerażonych pachołków.
Ale ciągnący za królem o kilka stajań hufiec rycerski przybył napadniętym z pomocą. W walce został ciężko obuszkiem raniony herszt zbójców Sławój.
Jeden z rycerzy królewskich chciał go dobić i już się nań czekanem zamierzył, ale przeszkodziła temu królowa.
- Powalonego niegodzi się zabijać! - zawołała.
Minęło wiele lat.
O okrutnym zbóju Sławoju zapomniano i tylko starzy ludzie opowiadali o nim nieraz wieczorami przy łuczywie.
Król Władysław, bawiący akurat wczesną jesienią w Parczewie, wyruszył pewnego dnia na łowy. Czarny Las huczał graniem myśliwskich rogów, aż złociste liście sypały się z drzew.
Zapędził się król za śmigłym jeleniem w gęstwinę, gdy nagle doszedł go zapach dojrzałych jabłek. Zapach był tak przyjemny i mocny, że król zapragnął skosztować owoców i wstrzymał nieco konia.
Oczom królewskim ukazała się mała polana, a na jej brzegu drzewo rozłożyste, a gałęzie na nim uginały się od ciężkich, złocistych jabłek. Pod jabłonią klęczał starzec wychudły, podobny do pnia, o który głową był wsparty. Włosy siwe okrywały mu nagie ramiona, biała jak mleko broda spływała aż do ziemi.
- Hej, człowieku! - zawołał król. -Ktoś ty?
Starzec poruszył się. Popatrzył na króla wyblakłymi oczyma i odrzekł powoli, z wysiłkiem:
- Poznaję was panie. Wyście wtedy przed laty jechali gościem. Jestem tym, którego niegdyś zwano Sławojem.
Zdumiał się król Władysław. Przypomniał sobie ów dzień i małżonkę swą królową Jadwigę, która w niedługi czas zmarła młodo... I dawna, przygasła już boleść obudziła się na nowo w królewskim sercu.
Nadjechali dworzanie i stanąwszy kołem słuchali, jak Sławój klęcząc i obejmując jabłoń, trzęsącym się głosem wyznawał królowi swe winy.
- Byłem okrutny i chciwy. Stawałem na gościńcu, grabiłem, zabijałem. Aż wtedy nie udało się i sam ległem. Jasna pani, co z wami jechała, nie dała mnie zabić. Wiele dni przeleżałem w niemocy. Potem zatknąłem w ziemię swoją skrwawioną pałkę i uczyniłem ślub, że już nigdy nikogo nie ukrzywdzę. Każdego dnia czyniąc pokutę, polewałem łzami tę pałkę, aż zazieleniała się i jabłonią wyrosła. Te jabłka na niej to ludzie, których kiedyś pobiłem.
- Straszne są twoje winy - zawołał król. - Ale i długoś za nie pokutował. Mów, czego żądasz, człowieku.
- Mnie nic nie trzeba, umieram... - odrzekł gasnącym głosem starzec i osunął się nieżywy.
- Pogrzebcie go - rozkazał po chwili dworzanom, po czym nawrócił konia i ruszył z wolna ku traktowi.
Mijały lata i wieki. O strasznym zbóju Sławoju ludzie pieśni śpiewali. Czarny Las wytrzebiono niemal doszczętnie. A w tym miejscu, gdzie rosła owa jabłoń, o dwie mile na północny wschód od Parczewa, znajduje się dziś miejscowość o nazwie Jabłoń.

Przejdź w górę strony

Zabytki

Pałac Zamoyskich w Jabłoniu
W skład zespołu pałacowego w Jabłoniu wchodzą: pałac neogotycki, oficyna, ćwierćkolista galeria, kaplica pałacowa , brama wjazdowa z kordegardą, mieszkanie koniuszego, leśniczówka, osada folwarczna tzw. czworaki.
Tomasz hr. Zamoyski wznosi w 1891 roku późno – klasycystyczny dwór. Jego projektantem jest Ksawery de Makowo – Makowski. Budowla ta będąca obecnie wschodnią oficyną pałacową została wzniesiona jako wolno stojąca. Zamoyski od samego początku traktował te budowlę jako rezydencję przejściową. Znaczna powierzchnia zaplecza gospodarczego (kuchnia i pomieszczenia dla służby), dla którego przeznaczono całe wysokie podpiwniczenie budynku, wskazuje na planowaną, pomocniczą funkcję tego budynku.
Neogotycki pałac został wybudowany przez hrabiego Tomasza Zamoyskiego w latach 1904 – 1905 na miejscu rozebranego pałacu Strzyżowskich.        Pałac był wzorowany na angielskich rezydencjach z czasów przełomu późnego gotyku i początków renesansu. Jego projekt powstał w renomowanej pracowni, wiedeńskich architektów Fellnera i Helmera. Został wzniesiony na planie wydłużonego prostokąta. Pomieszczenia parteru przeznaczono pod ogólne funkcje mieszkalne i reprezentacyjne. Na pierwszym piętrze ulokowano sypialnie domowników, poddasze przeznaczono na pokoje dla gości. Centralnym pomieszczeniem jabłońskiego pałacu jest hall. Mieści on reprezentacyjną klatkę schodową oraz okazały kominek. Ściany pokryte są bogatymi boazeriami a strop kasetonami. Niezwykle charakterystyczne dla pałacu w Jabłoniu są duże okna o kamiennych podziałach, typowe dla architektury angielskiej.
Najbardziej "gotycka" w charakterze jest kaplica zamkowa. Dostawiona jest do tylnej ściany galerii, która łączy pałac z oficyną. Jest skromną prostopadłościenną budowlą o wnętrzu oświetlonym przez pięć ostrołukowych okien.
W roku 1906 ukończono budowę oranżerii. Była ona pierwotnie przykryta szklanym dachem. W dalszej kolejności wzniesiono kordegardę – domek odźwiernego oraz bramę wjazdową. Wszystkie te budowle ukończono do 1909 roku.
Rezydencja Zamoyskich w Jabłoniu była budowlą bardzo nowoczesną. Zaopatrzona była w instalację centralnego ogrzewania, wodną i kanalizacyjną. Posiadała system klimatyzacji grawitacyjnej, oświetlenie elektryczne oraz windę. Pałac posiadał własne ujecie wody (pompę głębinową) oraz elektryczną pompę ciśnieniową pozwalającą doprowadzić wodę do łazienek znajdujących się na piętrze.
Tuż przed wybuchem I wojny światowej Tomasz hr. Zamoyski zakończył budowę zespołu folwarcznego w Jabłoniu, składającego się z siedmiu murowanych czworaków, jednego dwojaka, domu administratora i budynków gospodarczych. Czworaki nadal służą jako domy mieszkalne.

Pałac Łubieńskich w Kolanie
Pałac Łubieńskich w Kolanie jest rezydencją dworską, wzniesioną w połowie XIX wieku. Otoczony jest parkiem. Obecnie mieści się w nim Dom Pomocy Społecznej.

W gminie jest 5 pomników przyrody. W parku w Jabłoniu rosną 3 pomnikowe drzewa: sosna wejmutka o obwodzie 270 cm i wysokości 34 m, buk pospolity o obwodzie 296 cm i wysokości 25 m oraz trzy lipy drobnolistne o obwodach 267-328 cm i wysokości 28 - 30 m. W zabytkowym parku w Kolanie rosną 2 pomniki przyrody: modrzew europejski o obwodzie 310 cm i wysokości 20 m oraz lipa drobnolistna o obwodzie 280 cm i wysokości 20m. 

Przejdź w górę strony

Polecamy strony

NowaNET
RK Niedziałek

Reklama

UNIQA
Międzynarodowe targi Lubelskie S.A.

Ogólnopolska Informacja GospodarczaWszystko o turystyceWirtualne PodlasieCoit RbitRenado

O Nas, Nasza Oferta, Kontakt, Współpraca © www.w-lubelskie.pl
Wykonanie: PHU Sebastian Woliński

online: