MK DEKORRadio Taxi ZTMiędzynarodowe targi Lubelskie S.A. Black Red White UNIQA

Powiat radzyński

Kliknij na gmine, aby otrzymać szczegółowe informacje.

Kąkolewnica Wschodnia Komarówka Podlaska Ulan-Majorat Borki Radzyń Podlaski g. miejska Radzyń Podlaski Czemierniki Wohyń

Województwo Lubelskie - Powiat radzyński

Powiat radzyński

Dane podstawowe

Powiat radzyński - powiat w Polsce (województwo lubelskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Radzyń Podlaski.

W skład powiatu wchodzą:

  • gminy miejskie: Radzyń Podlaski
  • gminy wiejskie: Borki, Czemierniki, Kąkolewnica Wschodnia, Komarówka Podlaska, Radzyń Podlaski, Ulan Majorat, Wohyń
  • miasta: Radzyń Podlaski

Demografia
Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni

 

osób

 %

osób

 %

osób

 %

ogółem

61 597

100

30 875

50,1

30 722

49,9

miasto

16 125

100

8315

51,6

7810

48,4

wieś

45 472

100

22 560

49,6

22 912

50,4


Władze samorządowe


Starostwo Powiatowe
Pl. Potockiego 1
21-300 Radzyń Podlaski
tel. 83 352-74-00; faks 83 352-74-02

Przejdź w górę strony

Charakterystyka

Powiat radzyński znajduje się w północnej części województwa lubelskiego.
W Radzyniu Podlaskim, stolicy powiatu, który znajduje się w jego centrum, krzyżują się drogi krajowe nr 19 i nr 63.
Radzyń Podlaski leży w odległości ok. 70 km od drogowego przejścia granicznego na granicy polsko-białoruskiej w Sławatyczach, 80 km na północ od Lublina i 150 km na wschód od Warszawy.

Obszar powiatu radzyńskiego według regionalizacji Kondrackiego 2001 leży na styku dwóch obszarów fizyczno-geograficznych Europy - Europy Zachodniej (południowa część Niziny Południowopodlaskiej - Równina Łukowska) i Europy Wschodniej (zachodnia część Polesia - Zaklęsłość Łomaska).
Polożenie powiatu radzyńskiego Zachodnia część powiatu (gminy: Ulan-Majorat, Borki, Czemierniki, miasto Radzyń Podlaski oraz częściowo gminy: Kąkolewnica Wschodnia i Radzyń Podlaski) położona jest na obszarze Nizin Środkowopolskich, gdzie wyróżniają się trzy jednostki o randze mezoregionów fizyczno-geograficznych: Równina Łukowska i Wysoczyzna Lubartowska, oddzielone Pradoliną Wieprza.
Wschodnia część powiatu radzyńskiego (w całości gminy Wohyń i Komarówka Podlaska) należy do Polesia i położona jest na obszarze dwóch jednostek o randze mezoregionów: Zaklęsłości Łomaskiej oraz Równiny Parczewskiej.

Przejdź w górę strony

Atrakcje przyrodnicze

Najcenniejszy element przyrodniczy powiatu radzyńskiego stanowią ekosystemy torfowiskowe i bagienne.
Niektóre z nich, szczególnie niewielkie śródleśne bagna, zachowały się w niemal niezmienionym stanie.
Do najbardziej rozpowszechnionych należą torfowiska typu niskiego, usytuowane w dolinach rzek oraz niektórych obniżeniach.
Największe, zwarte powierzchnie torfowisk, występują w dolinie Tyśmienicy.
Zespoły torfianek i starorzecza w dolinie Tyśmienicy oraz przyujściowych odcinkach Bystrzycy i Białki są miejscem lęgowym wielu gatunków ptaków wodno-błotnych, w tym rzadkich i chronionych. Podobną rolę spełniają okresowo stawy hodowlane, znajdujące się w dolinie Tyśmienicy w okolicy Suchowoli oraz w dolinie Bystrzycy w Borkach.
W śródleśnych niewielkich torfowiskach i bagnach, zlokalizowanych przede wszystkim w gminach Komarówka Podlaska i Kąkolewnica Wschodnia, występują rzadko spotykane, często reliktowe gatunki roślin, np. turzyca strunowa, wierzba lapońska i borówkolistna, brzoza niska.
Na terenie powiatu radzyńskiego występuje także liczna grupa gatunków roślin, które znajdują się na liście gatunków chronionych. Należą do nich: widłak jałowcowaty, widłak goĄdzisty, orlik pospolity, rojnik pospolity, parzydło leśne, naparstnica zwyczajna, goryczka wąskolistna, barwinek pospolity, lilia złotogłów, storczyk krwisty, storczyk szerokolistny, podkolan biały, kruszczyk szerokolistny, gnieĄnik leśny, kopytnik pospolity, kalina koralowa, konwalia majowa oraz chronione gatunki porostów: brodaczka kępkowa, brodaczka kędzierzawa, płucnica islandzka (na terenie Miasta Radzyń Podlaski), pałka wodna i turzyca - porastająca brzegi mokradeł, rzęsa i lilia wodna - pokrywająca lustro wody (gmina Ulan-Majorat).
Na terenie kompleksu leśnego Bory Czemiernickie (w gminie Czemierniki), z uwagi na powierzchnię oraz na zróżnicowanie siedlisk, głównie obecność fragmentów dąbrów, występuje wiele rzadkich gatunków ptaków: jak trzmielojad, dzięcioł czarny, jastrząb i kruk..
Występują tu również sarny i dziki oraz chronione gatunki roślin.
Na terenach łąk w okolicach Stoczka występują rybitwy, czajki, rycyki i brodzące.
W dolinie Tyśmienicy spotyka się wiele gatunków skrzydlatych drapieżników: błotniaki stawowe i łąkowe, pszczołojady, kobuzy, jastrzębie, krogulce i bieliki.

Przejdź w górę strony

Historia

Po raz pierwszy powiat radzyński utworzono w czasach Księstwa Warszawskiego na mocy dekretu królewskiego z 17 kwietnia 1810 r. w wyniku wygranej w 1809 r. wojny z Austrią. Zdobyte wówczas tereny podzielono na 4 departamenty: krakowski, lubelski, radomski i siedlecki. W skład tego ostatniego wchodził powiat radzyński. Wprawdzie Radzyń, jako siedziba władz terenowej administracji zaistniał już w lipcu 1796 r. wchodząc w skład cyrkułu łukowskiego ówczesnej Galicji Zachodniej, ale spowodowane to było tylko dobrymi warunkami lokalowymi (pałac), czego brakło w Łukowie.

Reforma ze stycznia 1816 r. (Królestwo Kongresowe) wprowadziła na miejsce departamentów województwa oraz zniosła powiaty (pozostały jedynie jako okręgi wyborcze) wprowadzając większe terytorialnie obwody. Utworzono wtedy obwód radzyński z dotychczasowego powiatu radzyńskiego i włodawskiego, wchodzący w skład województwa podlaskiego. Upadek powstania listopadowego spowodował w marcu 1837 r. zamianę województw na gubernie, a w 1842 r. obwodów na powiaty (ujezdy) dzielące się na okręgi (okrugi). Granice w terenie pozostały bez zmian. 21 sierpnia 1844 r. w wyniku ujednolicania guberni polskich z rosyjskimi stworzono jedną dużą gubernię lubelską, w skład której wchodził powiat radzyński. W 1845 r. wyłączono z niego wieś Ledno do powiatu łukowskiego, a w 1858 r. włączono do radzyńskiego dobra ziemskie Tulniki (z lubelskiego).

Naczelnikiem powiatu radzyńskiego w 1855 r. był Feliks Jaworski, a jego zastępcą Aleksander Kunicki.

Władze powstańcze z 1863 r. posługiwały się podziałem na województwa, utrzymując jednak powiaty i okręgi.

Represje popowstaniowe zaowocowały kolejną reformą administracyjną z 31 grudnia 1866 r. Utworzono 10 guberni, w tym siedlecką, w skład której wchodziło 10 pomniejszonych terytorialnie powiatów. W skład powiatu radzyńskiego wchodziły wówczas miasta: Międzyrzec Podlaski, Radzyń Podlaski, Wohyń (od 1 stycznia 1870 r. osada) i gminy wiejskie: Biała, Brzozowy Kąt, Jabłoń, Kąkolewnica, Lisia Wólka, Milanów, Misie, Paszki, Siemień, Sitno, Suchowola, Tłuściec, Zahajki, Żelizna, Żerocin. Stan ten utrzymał się do początków XX w., kiedy to w 1912 r. powstał projekt utworzenia guberni chełmskiej, w skład której wchodziły wschodnie tereny powiatu radzyńskiego. Reszta powiatu weszła do guberni lubelskiej, która przejęła te tereny po zlikwidowanej wtedy guberni siedleckiej.

W czasie I wojny światowej tereny powiatu radzyńskiego weszły w skład (od 1915 r.) tzw. zarządu niemieckiej komendy etapów Ober-Ost. Nie przyłączono ich do powstałego w listopadzie 1916 r. Królestwa Polskiego, posłużyły jako moneta przetargowa w niemieckich układach z Centralną Radą Ukraińską w lutym 1918 r. kiedy to, w zamian za zboże odstąpiono Ukrainie tereny aż po sam Radzyń. Koniec wojny zapobiegł wejściu układu w życie.

W dwudziestoleciu międzywojennym sprawy podziału terytorialnego uregulowano w sierpniu 1919 r. Utworzono województwo lubelskie i - jako jeden z 19 - powiat radzyński. W 1929 r. dla rozszerzenia granic Parczewa (powiat włodawski) wydzielono z radzyńskiego część gminy Milanów.

Podczas okupacji Niemcy wprowadzili własny podział. Utworzyli 4 dystrykty, w tym lubelski. Zlikwidowali ponadto wiele powiatów, m.in. łukowski, którego tereny przyłączyli do radzyńskiego. Dołączono również kilka przylegających gmin ze zlikwidowanych powiatów włodawskiego i lubartowskiego.

W sierpniu 1944 r. dekretem PKWN zniesiono podział okupacyjny i powrócono do granic z 1939 r. Najpoważniejszą zmianą w okresie PRL była reforma z lat 1954 - 1955. Powstał wtedy powiat parczewski, do którego wyłączono z radzyńskiego gromady: Działyń, Gęś, Jabłoń, Jezioro, Milanów, Przewłokę, Rudno i Siemień.

Kolejna reforma z 28 maja 1975 r. zlikwidowała powiaty powołując 49 małych województw.

Do instytucji powiatów powrócono 1 stycznia 1999 r. Powiat radzyński, znacznie okrojony w porównaniu ze swym poprzednikiem ponownie pojawił się na mapie.

Przejdź w górę strony

Polecamy strony

NowaNET
RK Niedziałek

Reklama

masterhost.pl
Międzynarodowe targi Lubelskie S.A.

Ogólnopolska Informacja GospodarczaWszystko o turystyceWirtualne PodlasieCoit RbitRenado

O Nas, Nasza Oferta, Kontakt, Współpraca © www.w-lubelskie.pl
Wykonanie: PHU Sebastian Woliński

online: 14