masterhost.plMK DEKORRadio Taxi ZTMiędzynarodowe targi Lubelskie S.A. Black Red White UNIQA

Powiat włodawski -> Gmina Wola Uhruska

Kliknij na gmine, aby otrzymać szczegółowe informacje.

Hanna Włodawa Włodawa miasto Włodawa Wyrki Stary Brus Urszulin Hańsk Wola Uhruska

Województwo Lubelskie - Powiat włodawski - Gmina Wola Uhruska

Gmina Wola Uhruska

Dane podstawowe

Gmina Wola Uhruska (dawn. gmina Sobibór) - gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie włodawskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie chełmskim.
Siedziba gminy to Wola Uhruska.
Według danych z 30 czerwca 20042, gminę zamieszkiwały 4223 osoby.

Struktura powierzchni
Według danych z roku 20026, gmina Wola Uhruska ma obszar 150,86 km², w tym:

  • użytki rolne: 49%
  • użytki leśne: 38%

Gmina stanowi 12,01% powierzchni powiatu.

Demografia
Dane z 30 czerwca 2004:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni

jednostka

osób

 %

osób

 %

osób

 %

populacja

4223

100

2156

51,1

2067

48,9

gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)

28

14,3

13,7


Władze samorządowe

Urząd Gminy Wola Urchuska
22-230 Wola Uhruska
ul. Parkowa 5
tel. 82 591-50-46
faks 82 591-50-03

Przejdź w górę strony

Gospodarka

Podstawową formą gospodarki gminy jest rolnictwo. Na blisko połowie powierzchni funkcjonuje 640 gospodarstw o przeciętnej wielkości 9 ha. Pod uprawami znajduje się jednak niewiele więcej ponad czwartą część obszaru gminy, przy czym gleby są tu słabej jakości, żytnio-ziemniaczne (IV,V,VI klasa), stąd też pod te kultury przeznacza się znaczną część areału. Pod uprawami przemysłowymi i pod pszenicą znajduje się tylko znikoma ilość hektarów.

W roku 1998 r. powstało Zrzeszenie Producentów Warzyw i Owoców Miękkich zrzeszające rolników produkujących pomidory, ogórki, truskawki itp., oraz Grupa Producentcka Ziemniaków co było podyktowane wymogami gospodarki rynkowej.

W Uhrusku na powierzchni około 500 ha działa Rolniczy Zakład Doświadczalny Akademii Rolniczej w Lubinie.

Gmina ma charakter zdecydowanie rolniczy i w zasadzie tylko jeden zakład przemysłowy funkcjonujący na jej terenie, którym jest huta szkła "Glaskop" sprywatyzowana w roku 1995 i zmodernizowana - opalana gazem - produkuje znicze nagrobkowe zatrudniając około 25 pracowników. Poza tym funkcjonują prywatne przedsiębiorstwa: Przedsiębiorstwo Usługowo-Wywórcze Spółka z o.o. powstałe na bazie Spółdzielni Usług Rolniczych a świadczące usługi rolnicze, wodno-kanalizacyjne, diagnostyczne pojazdów samochodowych itp., Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "PREBUD" Spółka z o.o. produkujące elementy budowlane, "WOLBET" wytwarzające kostkę brukową, kilka prywatnych tartaków oraz ponad 100 podmiotów gospodarczych zajmujących się handlem, produkcją oraz usługami wszelkiego typu.

Na terenie gminy cały handel jest w rękach prywatnych przedsiębiorców. Sklepy po upadłej Spółdzielni "Samopomoc chłopska" zostały przejęte w większości przez Spółkę "Wola". W gminie działa około 30 punktów handlowych, z czego około 20 umiejscowionych jest w Woli Uhruskiej, Nabużance i Bytyniu. Prowadzą one handle artykułami spożywczo-przemysłowymi, prasą, chemicznymi, rolniczymi. Funkcjonują także trzy kawiarenki oraz w okresie letnim Restauracja "Podlasianka".

Przejdź w górę strony

Kultura i rozrywka

Corocznie w Woli Uhruskiej organizowany jest z inicjatywy rzeźbiarza Pana Czesława Szczęcha Międzynarodowy Plener Plastyczny "Kresy 92" Pierwszy z nich odbył się w dniach 12-19.06.1989 roku jako Ogólnopolski Plener Rzeźby Sakralnej w Woli Uhruskiej. Kolejny plener odbył się dwa lata później już jako Międzynarodowy Plener Plastyczny "Kresy 92" i odbywa się corocznie. Organizatorem jest Zespołu Organizacji Imprez "Kresy 92". Organizacja ta za swój cel przyjęła współpracę z Polonią Świata. W roku 1994 z inicjatywy uczestników Międzynarodowego Pleneru Plastycznego "Kresy 92" - Polaków z obczyzny - powołano Światowy Klub Polonii. Jest to komórka działająca przy ZOI "Kresy 92".
W miejscowości Wola Uhruska funkcjonuje Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji (ul. Sportowa 1, 22-230 Wola Uhruska tel. 082 - 591 50 69) dysponujący salą gimnastyczną, dwoma boiskami do piłki nożnej i koszykówki organizujący w okresie wakacyjnym liczne festyny i turnieje.
Corocznie w sierpniu organizowany jest z inicjatywy rzeźbiarza Pana Czełsawa Szczęcha Międzynarodowy Plener Plastyczny "Kresy 92", któremu towarzyszą liczne imprezy rozrywkowe: wystawy poplenerowe, festyny, zabawy, dyskoteki, zawody sportowe itp. Dorobek Pleneru sięga 130 prac rzeźbiarskich i malarskich, stworzonych przez 45 twórców z 6 krajów. Prace te można oglądać częściowo w Urzędzie Gminy gdzie ma swoją pracownię twórca pleneru oraz w miejscowym Kościele Parafialnym.
Poza tym funkcjonuje kąpielisko strzeżone w dorzeczu Bugu z polem namiotowym, boiskiem do siatkowej piłki plażowej i kawiarenką.
W okresie letnim kilka razy w tygodniu odbywają się dyskoteki oraz dancingi.
Zarówno dorzecze jak i rzeka Bug obfituje w okazałe ryby, a okoliczne lasy roją się od grzybów, jagód i innego runa leśnego.

Przejdź w górę strony

Atrakcje przyrodnicze

Sobiborski Park Krajobrazowy (SPK) powstał w 1983 r. jako jeden z czterech parków wchodzących w skład Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych województwa chełmskiego. Celem jego utworzenia było zachowanie najcenniejszych fragmentów wschodniej części Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego z dużymi partiami lasów sąsiadujących z licznymi torfowiskami i śródleśnymi jeziorkami. Położony jest na terenie gmin: Hańsk, Wola Uhruska, Włodawa i zajmuje powierzchnię 10000 ha. Jego strefę otulinową o powierzchni 9000 ha stanowi wschodnią część Poleskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.
Ukształtowanie powierzchni Pojezierza ma wybitnie równinny charakter. Można je zaliczyć do obszarów najmniej urozmaiconych hipsometrycznie w Polsce. Lokalne deniwelacje terenu dodatkowo maskowane są przez pokrywę roślinną. Mimo to, zaznacza się obecność wielu drobnych elementów, które w skali mikro znacznie urozmaicają krajobraz. Decydujący wpływ na obecne ukształtowanie powierzchni miało zlodowacenie środkowopolskie. Pozostawiło ono po sobie specyficzny typ osadów, jeziora, wydmy, moreny. Ukształtowanie powierzchni oraz podłoże w postaci polodowcowych osadów spowodowały wykształcenie się specyficznych gleb. Tereny wierzchowinowe pokrywają różnego rodzaju gleby bielicowe, obniżenia natomiast zajmują gleby torfowe.

W krajobrazie Pojezierza bardzo wyraźnie zaznacza się obecność wód powierzchniowych. Płaski teren oraz obfita roślinność znacznie redukuje powierzchniowy ruch wody, co powoduje lokalne zabagnienia terenu. Sobiborski Park Krajobrazowy leży w dorzeczu Bugu. Sieć rzeczna na tym terenie jest bardzo uboga. Park odwadniany jest przez niewielką rzeczkę Tarasienkę oraz system rowów melioracyjnych. Tereny sąsiadujące z SPK rozcina rzeka Włodawka i Krzemianka. Zaskakujący jest niemal całkowity brak źródeł. W parku występuje siedem niewielkich jezior. Największym z nich jest Jezioro Spólne o powierzchni 77.5 ha, najmniejszym - Jezioro Orchowe - 7 ha. Cechą charakterystyczną wszystkich jest niedostępność brzegów spowodowana płożeniem wśród bagien i podmokłych lasów. Jedynie niewielkie fragmenty brzegów Jeziora Brudno od wschodu, Jeziora Pereszpa od zachodu i Jeziora Płotycze od południa są bardziej suche i przez to bardziej dostępne. Większość jezior Parku należy do zbiorników euroficznych. Są to jeziora płytkie, zasobne w składniki mineralne. Brzegi ich porasta bujna roślinność szuwarowa. Jedynie Jezioro Orchowe jest jeziorem dystroficznym. Jest to bardzo płytki zbiornik, z silnie zakwaszonymi o brunatny zabarwieniu wodami. Roślinność wodna jest bardzo uboga, brzegi zajmuje pływający kożuch torfowiska przejściowego. Jeziora Brudzieniec i Płotycze mają charakter pośredni między tymi dwoma typami.

Sobiborski Park Krajobrazowy jest typowym parkiem leśnym. Lasy zajmują ponad 80% jego powierzchni. Zdecydowanie dominują tutaj zróżnicowane siedliska borowe. Na stosunkowo niewielkiej powierzchni SPK występują tu niemal wszystkie typy borów niżowych. Na siedliskach o wzrastającej wilgotności podłoża spotykamy tutaj bór suchy , bór świeży, bór wilgotny i bór bagienny. W każdym z nich w drzewostanie dominuje sosna, a w zależności od zasobności siedliska i wilgotności zmieniają się gatunki stanowiące domieszkę. Wyjątkiem na siedliskach borowych, w których sosna ma niewielki udział jest brzezina bagienna, gdzie dominuje brzoza omszona i olcha czarna. Liściaste lasy grądowe zajmują niewielką powierzchnię, większe płaty spotykamy jedynie w południowej części parku. W lokalnych obniżeniach w pobliżu cieków wodnych występują olsy.
Charakterystyczną formacją roślinną PSK są torfowiska. Występują tutaj wszystkie trzy ich typy: niskie, przejściowe i wysokie. Najważniejsze - torfowiska niskie wykształciły się na terenach obniżonych zasilanych wodą przepływową. Gatunkowo roślinność tych torfowisk jest bardzo bogata, z dominującymi licznymi gatunkami turzyc i mchów. Większe kompleksy turzycowisk spotykane są w rejonie Jeziora Brudno i w projektowanym rezerwacie "Sobibór". Wokół jezior dystroficznych rozwijają się torfowiska przejściowe. Są to uginające się pod ciężarem człowieka trzęsawiska, tzw. spleja, zbudowane ze splątanych ze sobą mchów torfowców i korzeni roślin naczyniowych, głównie turzyc. W SPK torfowiska przejściowe wykształciły się na brzegach jezior Orchowe i Płotycze. W warunkach całkowitego zahamowania przepływu wody powstają w obniżeniach terenowych torfowiska wysokie. Zasilane są one wyłącznie wodami opadowymi. Zadrzewienie stanowią karłowate sosenki. W runie dominują mchy torfowce, wełnianka, żurawina błotna borówka bagienna i modrzewica.
Na terenie Parku występuje wiele gatunków roślin rzadkich. Część z nich objęta jest ochroną prawną (31 gatunków ochroną ścisłą, 13 - ochroną częściową). Rosnące na torfowiskach wierzby - lapońska i borówkolistna, rosiczka pośrednia oraz brzoza niska to relikty z okresu polodowcowego. Na wilgotnych łąkach w okolicach Kosynia spotkać można pięknie kwitnące chronione kosaćce syberyjskie, goździki pyszne i pełniki europejskie. W borach sosnowych powszechnie występują chronione widłaki: jałowcowaty i goździsty. O wiele rzadszymi są widłak wroniec i widłak spłaszczony. Rzadkie rośliny chronione w grądach reprezentują storczyki: gnieźnik leśny, buławnik czerwony i podkolan biały. Roślinnym symbolem Sobiborskiego Parku Krajobrazowego powinna być pięknie kwitnąca późnym latem chroniona lepnica litewska spotykana w suchych, piaszczystych siedliskach - na skrajach dróg czy polanach. Wschodnia część Lubelszczyzny jest jedynym w Polsce miejscem jej występowania.

Niewielki stopień przekształcenia środowiska, trudno dostępny teren i duże zróżnicowanie warunków siedliskowych decydują o bogactwie faunistycznym Parku. O "dzikości" terenu świadczy chociażby stała obecność kilku rodzin wilków. Podmokłe drzewostany stanowią ostoję kilkudziesięciu łosi. Na większości jezior spotyka się żeremia bobrowe. Dosyć często obserwowane są również ślady obecności wydry. Bardzo bogata jest awifauna lęgowa Parku. O je cenności zdecydowała obecność wielu gatunków ptaków środowisk wodnych i podmokłych oraz ptaków drapieżnych. Dotychczas udokumentowano lęgi ponad 130 gatunków ptaków. Przed kilku laty osiedliła się tutaj para bielików. Skraje podmokłych drzewostanów zamieszkuje kilka par orlików krzykliwych, para kań czarnych i para puchaczy. Kilka lat temu odnaleziono gniazdo niezwykle rzadkiego drapieżnika - gadożera. Mimo, że zostało no opuszczone, obserwacje ptaków w latach następnych pozwalają mieć nadzieję, że ptak ten nie opuścił Parku bezpowrotnie. Podmokłe tereny - miejsca żerowania i zakładania gniazd, są podstawą pomyślnych lęgów dla sześciu par czarnych bocianów i kilku par żurawi. Na podkreślenie zasługuje gniazdowanie rzadkiej w tej części Polski kaczki - gągoła, który gniazda zakłada w starych dziuplastych drzewach. Pocieszające jest również utrzymywanie się liczącej kilkadziesiąt osobników populacji ginącego w kraju cietrzewia. Na kilku torfowiskach wysokich obserwuje się corocznie po kilkanaście kogutów.
Wśród podmokłych terenów Parku znakomite warunki rozwoju znalazły płazy i gady. Spośród tych ostatnich na szczególną uwagę zasługuje silnie zagrożony w całej Polsce żółw błotny. W rejonie Sobiborskiego Parku Krajobrazowego bytuje i pomyślnie przechodzi cały cykl reprodukcji najliczniejsza w Europie Środkowej populacja tego gatunku, której liczebność szacowana jest na ponad 300 osobników.
Także wśród bytujących w wodach SPK ryb napotkać można gatunek bardzo rzadki, wpisany na czerwoną listę ginących zwierząt Europy. Jest to niepozorna strzelba błotna bytująca w torfowiskach i niewielkich rzeczkach.
Równie bogata, choć słabo poznana jest fauna zwierząt bezkręgowych. Przeprowadzone w ostatnich latach wstępna badania motyli wykazały obecność wielu niezmiernie rzadkich gatunków. Dla niektórych a nich Sobiborski Park Krajobrazowy jest jedynym stanowiskiem w kraju.
Spośród zwierząt występujących w SPK 16 gatunków zostało wpisanych do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt jako gatunki rzadkie, zagrożone lub ginące.

Rezerwaty Przyrody

Jezioro Brudzieniec:

Jest w części rezerwatem, wodno-torfowiskowym, o powierzchni 35,89 ha [36,43 ha], ustanowionym w 1973 r. Obejmuje on jezioro śródleśne i otaczające je torfowisko oraz las. Przedmiotem ochrony są występujące tu rzadkie gatunki roślin wodnych i torfowiskowych. Spośród nich na uwagę zasługują szczególnie jezierza morska, grzybień północny, wierzba lapońska, wierzba borówkolistna, gnidosz królewski, bagnica torfowa, przygiełka biała oraz turzyce północne (strunowa, bagienna i żywicowa). W podszyciu boru świeżego, rosnącego w obrębie rezerwatu, występuje borówka czernica i borówka brusznica, a we fragmentach boru bagiennego, na torfowisku spotykana jest borówka bagienna (łochynia). Linię brzegową jeziora zajmuje zespół trzcin i oczeretów, a także od strony wschodniej występuje niewielkie skupienie pałki szerokolistnej i jeżogłówki gałęzistej. Ptaki lęgowe reprezentuje w rezerwacie brzączka oraz rzadki gatunek kaczki zwanej gęgoł. Charakterystycznym przy tym jest, że gnieździ się ona w dziuplach drzew. Po bytujących tu od niedawna borach pozostały dwa opuszczone żeremia, a także ślady ich żerowania w postaci ogryzionych pni osikowych.
Projektowane jest znaczne powiększenie granic rezerwatu do ogólnej jego powierzchni ok. 500 ha. Ma on objąć swymi granicami dwa akweny, tj. jeziora Brudno i Płotycze łącznie z otaczającym je bagiennym lasem. Rejon ten obfituje w rzadkie, wymienione wyżej rośliny, a nadto występują tu inne chronione gatunki, takie jak: rosiczki (długolistna, okrągłolistna i pośrednia), wierzba czerniawa, pływacze (średni, drobny), rutewka wąskolistna i inne.

Małoziemce

Rezerwat częściowy, faunistyczny, o powierzchni 38,07 ha, ustanowiony w 1988 r. Obejmuje swymi granicami śródleśne bagienka i porastający wokół nich starodrzew sosnowo-olchowy z udziałem dębu. W runie występują zbiorowiska turzyc - brzegowej, sztywnej i zaostrzonej. Prawną ochroną objęte są miejsca lęgowe czapli siwej. Ostatnio stwierdzono tu znajdowanie się ponad 80 czynnych gniazd tego gatunku, rozmieszczonych na wyniosłych, starych drzewach. Ten nieduży rezerwat położony jest pomiędzy linią kolejową, a wsią o tej samej nazwie.

Trzy Jeziora

Rezerwat utworzono w 1996 r. Jest to jeden z największych rezerwatów w województwie chełmskim i zajmuje powierzchnię 749,24 ha. Położony jest w południowo-wschodniej części Sobiborskiego Parku Krajobrazowego w pobliżu wsi Zbereże i Stulno. Od strony północno-zachodniej przylega do innego rezerwatu wodno-torfowiskowego pn. "Jezioro Brudzieniec". W granicach rezerwatu zanjdują się tylko dwa jeziora: Płotycze o powierzchni 21 ha i Brudno o pow. 42 ha, lecz razem z J. Brudzieniec stanowią one jeden system hydrologiczny. Jeziora otoczone są i połączone ze sobą rozległymi torfowiskami. Czasami torfowiska te porastają sosnowe bory bagienne, innym razem olszyny, a często zarośla wierzbowe. Pośród nich odnaleźć można jednak odkryte płaty torfowisk wysokich i przejściowych z żurawiną, turzycami, rosiczkami, wierzbą lapońską i borówkolistną. Łącznie na terenie rezerwatu występuje 40 gatunków roślin objętych ochroną prawną, w tym 25 gatunków objętych ochroną ścisłą i 15 ochroną częściową. Wiele jest tu również roślin uznawanych za rzadkie (25 gatunków) m.in. narecznica grzebieniasta, modrzewnica zwyczajna, okrzyn łąkowy, bagnica łąkowa, osoka aloesowata. Wyższe, nieco suchsze partie ternu zajmują leśne siedliska borowe. W drzewostanach borów dominuje sosna zwyczajna z domieszką brzozy brodawkowatej i omszonej, dębu szypułkowego, osiki i wierzb. W warstwie krzewów niepodzielnie panuje, objęta ochroną częściową, kruszyna pospolita, która w zespołach wykształconych na siedliskach wilgotniejszych osiąga miejscami pokrycie ponad 30%. Wyjątkowa mozaikowatość siedlisk podnosi znacząco walory krajobrazowe tego rezerwatu, lecz sprawia również, że dogodne warunki bytowania znajduje tu wiele gatunków zwierząt. Trzy Jeziora stanowią ważną ostoję grubej zwierzyny: dzika, łosia i jelenia.

Na uwagę zasługują skupiska strodrzewiu w parkach podworskich, tworzące pierwotnie przemyślne założenia przestrzenne. Obecnie stanowią one urozmaicenie krajobrazu, jako kępy wysokiej zieleni.

Na terenie gminy istnieją pozostałości trzech takich obiektów, a mianowicie:

Przejdź w górę strony

Szlaki turystyczne

niebieski - Szlak Trzech Jezior (całkowita długość 22 km biegnący z Woli Uhruskiej przez Majdan Stuleński, Małoziemce, Stulno, Jeziora Płotycze i Brudno do Nadleśnictwa w Sobiborze

czerwony - Szlak Nadbużański - długości około 200 km wzdłuż Bugu z Hrubieszowa do Mężenina w woj. Mazowieckim - na terenie gminy Wola Uhruska długość wynosi 27,5 km.

Przejdź w górę strony

Historia

Na terenie gminy Wola Uhruska, szczególnie w pobliżu doliny Bugu, przy wykorzystaniu wydmowych wzniesień, już w czasach prehistorycznych osiedlał się człowiek. Położenie przy cieku wodnym zapewniało mu łatwość przemieszczania się i możliwość zdobycia pożywienia w okolicznych lasach i wodach rzeki. Prowadzone doraźnie badania archeologiczne, a także liczne luźne znaleziska wskazują, że już w okresie schyłkowego paleolitu (około 8 tys. lat p.n.e.) oraz w epoce mezolitu (8 tys.-4,5 tyś. la p.n.e.) były tu siedziby ludzkie. Ślady otwartej osady odkryto w pobliżu Stręczyna Starego, gdzie natrafiono na materiał krzemienny i ceramiczny z wczesnego okresu epoki brązu (ok. 1500 lat p.n.e.), należące do kultury trzcinieckiej i łużyckiej, a także ruchome zabytki z epoki żelaza, wskazujące na trwałość osadnictwa w tym rejonie. W Stulnie, Małoziemcach i w Zbereżu na trafiono na liczne występujące zabytki mezolityczne (8tys. -3,5 tys. lat p.n.e.). We wsi Siedliszcze odkryto cmentarzysko z późnego okresu brązu (ok. 700 lat p.n.e.), natomiast w Woli Uhruskiej znajdowany jest materiał zabytkowy z okresu halsztackiego (ok. 400 lat p.n.e.). Z czasów nam bliższych pochodzi otwarta osada wczesnośredniowieczna (IX-XII w. n.e.) i luźne znaleziska z Woli Uhruskiej. W rejonie Zbereża i Bytynia znajdują się ślady grodzisk wczesnośredniowiecznych, a także z tego okresu kurhan na skraju wsi Siedliszcze, jednakże obiekty te nie były dotychczas badane.

Te wszystkie odkrycia archeologiczne potwierdzają dawność osadnictwa ludzkiego na terenie gminy. Przy tym mówią też one o jego stałym charakterze. Obecność na terenie zabytków kultury przeworskiej, podobnie zresztą jak na całym międzyrzeczu Wisły i Bugu, świadczy o tym że, zamieszkujące tu na przełomie naszej ery ludy były pochodzenia prasłowiańskiego, grupy zachodniej, a więc niejako praprzodkowie Polaków.

Najstarszą miejscowością z terenu gminy wydaje się być Uhrusk. Pierwsza wzmianka kronikarska o Uhrusku pochodzi z czasów gdy ziemie nadbużańskie znajdowały się w rękach księcia haliskiego Romana. Kronikarz Wołyński Hipacy zapisał pod rokiem 1204, że gród ten otrzymał w udziale wraz z innymi leżącymi na tym terytorium, książę Aleksander Wsiewłodowicz. W kronice Hipacowskiej pod rokiem 1218 wzmiankowany jest Uhrusk po raz drugi. Zapis ten głosi, że w owym czasie książę halicki Daniel Romanowicz umocnił gród, co zapewne znaczyło, że istniejący gród został odnowiony i ewentualnie rozbudowane zostały jego obwarowania. Dalej kronikarz mówi, że książę ten wzniósł w Uhrusku wieżę obronną, klasztor pod wezwaniem proroka Eliasza (później zmieniono patrona na proroka Daniela) oraz cerkiew katedralną pod wezwaniem NMP. Jednocześnie władca ustanowił wówczas diecezję uhruską, której pierwszym biskupem został duchowny grecki imieniem Azaf. W ten sposób Uhrusk stał się w owym czasie stolicą księstwa włodzimiersko-halickiego, jako że książę przeniósł tu swą siedzibę z odległego Halicza. Celem jego było pozbycie się wpływu możnowładców halickich i oddalenie się od wpływów tatarskich, którym wówczas zhołdowaną była Ruś. Nie długo jednak Uhrusk cieszył się rangą grodu stołecznego, jako że Daniel wkrótce upatrzy bardziej dogodne miejsce na swą siedzibę i po odbudowaniu grodu w Chełmie, przeniósł tam w 1240 roku stolicę książęcą i biskupią z Uhruska. pierwszym chełmskim biskupem został zakonnik z zakonu uhruskiego ks. Jan.

Później już przez całe wieki cicho było o Uhrusku w zapiskach kronikarskich, co świadczy o tym, że przestał on odgrywać ważniejszą rolę w ówczesnym życiu.

Sama Wola Uhruska położona jest w miejscu, które zasiedlone było już przed 750-400 lat p.n.e. o czym świadczą znajdowane tu materiały archeologiczne z okresu halsztackiego i z czasów wczesnego średniowiecza. Później miejsce to wyludniło się całkowicie, opustoszało i porosło lasem. Po upływie całych wieków, zapewne w XV stuleciu założono całkiem od nowa, na "surowym korzeniu", istniejącą dzisiaj wieś, która pierwotnie nosiła nazwę Uhrowieska Wolica. nazwa ta wyraźnie mówi o tym, że została ona urobiona od nazwiska założycieli, którymi zapewne byli Uhrowieccy, władający dobrami uhruskimi w ciągu lat 1414-1572. Pierwsza pisana wzmianka dotycząca tej miejscowości pochodzi z roku 1531, co oczywiście nie jest równoznaczne z datą jej założenia. z brzmienia pierwszego członu nazwy wsi łatwo można wnioskować w jaki sposób doszło do jej założenia. Otóż, wszystkie miejscowości noszące nazwę Wola, Wólka, czy też Wolica miały jak mówi historia jednakową genezę. Właściciel dóbr, w celu zwiększenia swych dochodów poprzez ściągnięcia do siebie chłopów, zakładał nową wieś. W tym celu wybierał dogodne miejsce, które najczęściej w owych czasach było zalesione i ogłaszał "woliznę" to jest zwolnienie z pańszczyzny i innych powinności feudalnych, tych przybyszów, którzy zechcą osiąść na nim i zagospodarować się. Tak więc osadnik taki podejmował się wykarczować określoną połać lasu, zbudować sobie dom i przygotować grunt do uprawy. Za ten pionierski trud otrzymywał woliznę na 10 i więcej, a nawet 20 lat. Dopiero po upływie tego umówionego okresu czasu osadnik musiał odrabiać pańszczyznę na pańskim i płacić dziedzicowi daninę oraz inne powinności.

W 1827 roku interesująca nas miejscowość nosiła nazwę taką jak i współcześnie tj. Wola Uhruska, i miała 29 domów i 100 mieszkańców. Przy tym należy zaznaczyć, że usytuowana była w innym miejscu, znacznie niżej, do którego prowadzi dawna grobla u końca której kiedyś znajdowała się przeprawa promowa przez Bug.

Za czasów zaboru rosyjskiego i w okresie II Rzeczypospolitej obszar tej gminy znajdował się w powiecie włodawskim (z wyjątkiem kol. Piaski i kol. Mszanna) i należał do gminy Sobibór z siedzibą w Zbereżu. Po 1944 r. utworzona została gmina Wola Uhruska, która z dniem 01 VI 1975 r. znalazła się w obrębie województwa chełmskiego. Z dniem 1 stycznia 1999 r. gmina Wola Uhruska znalazła się ponownie w Powiecie Włodawskim, w granicach Województwa Lubelskiego.

Przejdź w górę strony

Zabytki

Uhrusk - wieś o charakterze obronnym, należąca do księcia halicko-włodzimierskiego, wzmiankowana na początku XIII w. (1204). Po 1220 książę Daniel Romanowicz rozbudował gród, założył biskupstwo obrządku wschodniego oraz rezydencję, przeniesioną 1237-40 wraz z biskupstwem do nowo zbudowanej przez siebie stolicy, Chełma. W 1414 roku Uhrusk nadany przez Władysława Jagiełłę Olechnie Dmitrowiczowi sandwowiczowi, protoplaście rodu Uhruwieckich, których był on własnością do 1572 r. Następnie w XVII w. w ręku Krzywczyckich, Podoskich, później Dłużewskich i Ledóchowskich

Pierwsza świątynia ufundowana tu w 151 roku przez Mikołaja Uhruwieckiego, starosty chełmskiego była drewniana. W 1575 roku przekształcona przez Siennickiego na zbór ewangelicki, który funkcjonował do roku 1653, kiedy to kosztem Jana Tomasza Krzywczyckiego, starosty chełmskiego została odrestaurowana i powróciła do katolików. Po pożarze z fundacji Mikołaja Kazimierza Podoskiego podkomorzego różańskiego i Bogumiła Grzybowskiego podkomorzego czerskiego, kolejnych małżonków Teresy z Krzywczyckich wzniesiono w latach 1676-78 obecny kościół. Konsekrowany w 1725 r., wówczas dopiero otynkowany. Obiekt pierwotnie utrzymany był w stylu późnego renesansu, jednakże po pożarze w 1837 roku do nawy kościoła od strony północnej dobudowana została kaplica grobowa rodu Dłużewskich, a znacznie później, w 1954 r. od południa wzniesiona została bliźniacza kaplica, co przywróciło bryle świątyni symetrię. W tym samym roku od frontu przystawiono kruchtę, która zasłoniła frontową fasadę.

Świątynia jest jednonawową od 1954 r. na planie krzyża, a jej wnętrze przykrywa płaski strop. Nawa trzyprzęsłowa, z nową kruchtą od zachodu oraz dwiema symetrycznymi, zbliżonymi do kwadratu kaplicami po bokach Ołtarz główny elelktyczny z kolumnami zdobią późnobarokowe rzeźby z połowy XVIII wieku pochodzące z warsztatu Mapolejowskiego. Są to postacie aniołów, putta, krucyfiks i elementy o charakterze architektonicznym. W tym ołtarzu, na zasuwach są dwa zabytkowe obrazy: Matki Boskiej Szkaplernej pochodzący z XVII wieku (z metalową sukienką i z koronkami) oraz Chrzest Chrystusa w Jordanie z końca XII wieku. W bocznym lewym ołtarzu umieszczony jest obraz św. Antoniego Padewskiego z II połowy XVII wieku przybrany w sukienkę metalową oraz obraz św. Ksawerego z XIX w. W bocznym prawym ołtarzu, w polu głównym umieszczony jest obraz św. Walentego biskupa, z początku XIX w. natomiast w zwieńczeniu obraz z tego samego okresu, przedstawiający Św. Rodzinę. Rzeźbiona w drewnie chrzcielnica pochodzi z początku XIX wieku. W prezbiterium ustawiona jest ława kolatorska z XVIII wieku, utrzymana w konwencji rokokowej.

Obok kościoła, od strony ulicy stoi dzwonnica murowana, podobnie jak kościół, o wystroju późnoklasycystycznym. Przeźrocza dzwonowe drugiej kondygnacji zamknięta są półkoliście, dach namiotowy, kryty blachą.

Cerkiew w Uhrusku
Cerkiew prawosławna pod wezwaniem N.M.P. usytuowana jest na wschodnim krańcu wsi. Jest to filjalna świątynia parafii chełmskiej. Erekcja parafii wschodniego obrządku sięga roku 1218 i wiąże się z ustanowieniem przez księcia Daniela diecezji uhruskiej. Po zawarciu unii kościelnej w 1596 r. w Brześciu, parafia jak i cała diecezja chełmska i nie tylko chełmska, przeszła na obrządek grekokatolicki. Dopiero po wielu prześladowaniach rząd rosyjski siłą i przemocą zlikwidował unię w 1875 roku. Budynek obecnej cerkwi wzniesiony został w 1849 roku, jeszcze jako świątynia unicka. Była niszczona podczas działań wojennych I i II wojny światowej. Gruntownie restaurowana w latach 1920-27 oraz w 1966 r. Obiekt jednowieżowy utrzymany jest w stylu klasycystyczno-bizantyjskim, z niektórymi elementami neoromańskimi, Jest to świątynia jednonawowa z wnętrzem przykrytym drewnianym stropem imitującym sklepienie. Ikonostan pochodzi z końca XIX wieku i jest uzupełniony XVIII-wiecznymi obrazami przeniesionymi z rozebranej w 1938 roku cerkwi w Zbereżu.

Cmentarz w Uhrusku

W pobliżu zachodniego krańca wsi, tuż obok szlaku kolejowego i traktu nadbużańskiego usytuowany jest cmentarz katolicki z połowy XVIII wieku. W jego centralnej części jest kilka zabytkowych nagrobków, z których najstarszy z zachowanych nosi datę 1842 r. Jest też tam niedatowany, rodzinny grobowiec Kunickich, w którym spoczywają prochy Leona Kunickiego (1828 - 183)., posesora majątku Stulno, grafika i literata. W nowszej partii cmentarza umiejscowiona jest mogiła żołnierzy polskich 25 p.p. poległych dnia 28.08.1920 r. w stoczonej w okolicy bitwie z bolszewikami. Hutnicy z Nadbużanki ufundowali na ich grobie pomnik z czerwonego piaskowca. Na cmentarzu rośnie grupa starodrzewiu, spośród którego dwie okazałe lipy drobnolistne zaliczone zostały do rzędu pomników przyrody.

U wejścia na cmentarz pod koroną okazałego klonu - pomnika przyrody, stoi przykucnięta, pochylona ze starości, kapliczka domkowa z XIX wieku. Wewnątrz znajduje się kamienna, polichromowana figura św. Jana Nepomucena. Drewniana, oszalowana kapliczka otwartą jest od frontu, a przykrywa ją dach namiotowy podbity gontem.

Stary cmentarz prawosławny (dawniej unicki), usytuowany jest w rejonie przysiółka Kobylice, przy drodze wiodącej do Woli Uhruskiej. Obiekt opuszczony, zaniedbany. Znajduje się na nim mogiła lotnika radzieckiego, który zginął w bitwie powietrznej stoczonej nad Uhruskiem z dniu 21.VII.1944 r.

Pałac w Uhrusku

Resztówka majątku Niemiryczów, obecnie siedziba Rolniczego Zakładu Doświadczalnego, rozlokowana jest przy drodze wiodącej do Łukówka, obok toru kolejowego. Stoi tam murowany XIX-wieczny dwór utrzymany w stylu klasycystycznym, znacznie przekształcony po przebudowie dokonanej w latach 60-tych. Otacza go park spacerowy, który uległ znacznemu przetrzebieniu, które obecnie zostało uzupełnione nasadzeniami, jednakże uległa zatarciu pierwotna kompozycja przestrzenna.

Kościół w Kosyniu
Obecny Kościół obrządku rzymsko-katolickiego pierwotnie był cerkwią prawosławną jednak po wysiedleniu ludności ukraińskiej, w Kosyniu i okolicznych wsiach nie było prawosławnych, w dniu 01.IX.1946 r. erygowana została tu parafia rzymsko-katolicka p.w. św. Stanisława Kostki. W 1953 r. przeprowadzono remont miejscowej cerkwi, a w 1966 r. usunięto częściowo zewnętrzne elementy architektoniczne o cechach stylowych bizantyjskich.

Cerkiew w Kosyniu wzniesiona została w latach 1889-90 jako świątynia jedno-nawowa, na rzucie krzyża greckiego, sklepiona kolebką, przykryta dachem blaszanym. Wieża nad kruchtą obecnie ma dach namiotowy, 8-połaciowy, pierwotnie zwieńczona była hełmem cebulastym. Wewnątrz umieszczona jest tablica pamiątkowa dla uczczenia 1000-lecia chrztu Polski. Ołtarz główny barokowy przeniesiony z kaplicy seminaryjnej w Janowie Podlaskim, z nowym obrazem patrona kościoła. Oprócz tego w kościele znajdują się bardzo ciekawe zabytki sztuki religijnej, a mianowicie Ornat z tkanin francuskich broszowanych z pierwszej połowy XVIII w. oraz kapa z kapturem z pasa polskiego - XVIII wiek.

W 1971 r. pobudowana została murowana, piętrowa plebania, która stoi w miejscu, gdzie pierwotnie był drewniany kościółek. Stąd też w otoczeniu plebanii zachowało się kilka starych, pomnikowych lip drobnolistnych.

Przejdź w górę strony

Polecamy strony

NowaNET
RK Niedziałek

Reklama

Międzynarodowe targi Lubelskie S.A.

Ogólnopolska Informacja GospodarczaWszystko o turystyceWirtualne PodlasieCoit RbitRenado

O Nas, Nasza Oferta, Kontakt, Regulamin © www.w-lubelskie.pl
Wykonanie: PHU Sebastian Woliński

online: 6