MK DEKORRadio Taxi ZTMi─Ödzynarodowe targi Lubelskie S.A. Black Red White UNIQA

Okresy historyczne

Pozostałe informacje

Historia Lublina

Lublin - miasto w po┼éudniowo-wschodniej Polsce, stolica województwa lubelskiego, po┼éo┼╝one na Wy┼╝ynie Lubelskiej, nad rzek─ů Bystrzyc─ů - lewobrze┼╝nym dop┼éywem Wieprza. Jest to dziewi─ůte miasto w kraju pod wzgl─Ödem liczby mieszka┼äców i zarazem najwi─Öksze po wschodniej stronie Wis┼éy. Na terenie miasta do Bystrzycy wpadaj─ů dwie strugi: Czerniejówka i Czechówka. Lublin jest cz┼éonkiem Unii Metropolii Polskich.

Dogodne warunki naturalne, m.in. ┼╝yzne gleby i sprzyjaj─ůcy klimat spowodowa┼éy, ┼╝e ju┼╝ w VI-VII w. rozpocz─ů┼é si─Ö ci─ůg┼éy proces osadniczy na terenie dzisiejszego Lublina. Pierwsza osada powsta┼éa na wzgórzu Czwartek, w pobli┼╝u obecnego Podzamcza. Kolejne osady kszta┼étowa┼éy si─Ö równie┼╝ na lessowych wzgórzach: Staromiejskim, Bia┼ékowskim, ┼╗migrodzie i tzw. Grodzisku (obecnie teren Starego Cmentarza ┼╗ydowskiego).

Naukowcy wywodz─ů nazw─Ö osady Czwartek od funkcji targowych, jakie ona pó┼║niej pe┼éni┼éa Zbudowany, wg tradycji w X w., na szczycie wzgórza pierwszy ko┼Ťció┼é w Lublinie, mia┼é za patrona ┼Ťw. Miko┼éaja - opiekuna kupców.

W XII w. ustanowiono w Lublinie kasztelani─Ö. Jej siedziba - drewniany zamek - wznosi┼éa si─Ö na Wzgórzu Zamkowym, le┼╝─ůcym pomi─Ödzy Czwartkiem a Wzgórzem Staromiejskim, które sta┼éo si─Ö najwa┼╝niejszym miejscem osadniczym pó┼║niejszego miasta. Jednocze┼Ťnie powsta┼é Archidiakonat Lubelski. W 1260 r. przybyli do grodu dominikanie, natomiast na prze┼éomie XIII i XIV w. zbudowano na Wzgórzu Staromiejskim ko┼Ťció┼é parafialny pw. ┼Ťw. Micha┼éa (rozebrany w XIX w.).

Do szybszego rozwoju lubelskiego grodu przyczyni┼éy si─Ö wówczas (XII-XIV w.) korzy┼Ťci, jakie czerpano z mi─Ödzynarodowego handlu, poniewa┼╝ Lublin znalaz┼é si─Ö na trasie wa┼╝nego szlaku handlowego, wiod─ůcego znad Morza Czarnego do Europy Zachodniej i nad Ba┼étyk przez W┼éodzimierz, Lwów, Che┼ém, Kazimierz Dolny - sk─ůd rozchodzi┼é si─Ö w kierunku Gda┼äska oraz na ┼Ül─ůsk.

Przywilej królewski, wydany przez króla W┼éadys┼éawa ┼üokietka 15 sierpnia 1317 roku, przyniós┼é Lublinowi uzyskanie praw miejskich opartych na prawie magdeburskim. Z nadaniem praw miejskich wi─ů┼╝e si─Ö o┼╝ywienie handlowe i gospodarcze Lublina. Powstaj─ů równie┼╝ okaza┼ée budowle na Wzgórzu Staromiejskim, jak: zespó┼é ko┼Ťcielno-klasztorny dominikanów, przebudowany w po┼é. XIV w., czy kamienice mieszcza┼äskie.

Kresowe po┼éo┼╝enie miasta na pograniczu ówczesnego pa┼ästwa powodowa┼éo cz─Öste najazdy Litwinów, Ja─çwingów, Rusinów i Tatarów. W 1341 r. król Kazimierz Wielki odniós┼é pod Lublinem zwyci─Östwo nad naje┼║d┼║cami tatarskimi i wkrótce nakaza┼é otoczy─ç miasto murami, wznosz─ůc jednocze┼Ťnie murowany zamek, wraz z murowan─ů Kaplic─ů ┼Üwi─Ötej Trójcy , na Wzgórzu Zamkowym, obok istniej─ůcej baszty (don┼╝onu) z XIII w.

Okres prosperity zawdzi─Öcza miasto W┼éadys┼éawowi Jagielle, który nie zapomnia┼é lubelskim mieszczanom po┼Ťrednictwa w zawarciu ma┼é┼╝e┼ästwa z Jadwig─ů i w obj─Öciu tronu Polski i Litwy w 1386 r. Lublin zosta┼é obdarowany przez monarch─Ö licznymi przywilejami i wkrótce sta┼é si─Ö g┼éównym o┼Ťrodkiem wymiany handlowej Polski z Litw─ů. Z inicjatywy króla w 1418 r. wykonane zosta┼éy w kaplicy zamkowej freski rusko-bizanty┼äskie, wzniesiono ko┼Ťció┼é jako wotum za zwyci─Östwo grunwaldzkie, zlokalizowany ju┼╝ poza murami Starego Miasta, co ┼Ťwiadczy o dynamicznym rozwoju Lublina.

Nast─Öpca Jagie┼é┼éy - Kazimierz Jagiello┼äczyk ustanowi┼é w 1474 r. stolic─Ö nowo powsta┼éego województwa lubelskiego i tej funkcji miasto nie straci┼éo do dzisiaj.

W XV i XVI w. Lublin rozs┼éawi┼éy liczne jarmarki o mi─Ödzynarodowym charakterze. Przybywali tu wówczas kupcy z ca┼éej niemal┼╝e Europy, a tak┼╝e z Turcji, Armenii i g┼é─Öbokiej Rosji. Jarmarki przyczynia┼éy si─Ö do rozwoju miasta, wp┼éywa┼éy na jego ┼╝ycie wewn─Ötrzne, kosmopolityzm i wielokulturowo┼Ť─ç a tak┼╝e na dobrobyt mieszka┼äców. Lublin stawa┼é si─Ö miastem atrakcyjnym, do którego ┼Ťci─ůgali przybysze aby si─Ö szybko wzbogaci─ç. Miasto poszerza┼éo swoje granice, nast─Öpowa┼é dynamiczny rozwój przedmie┼Ť─ç: Krakowskiego, ┼╗migrodu, Czwartku i Zielonego Rynku.

W 1513 r. ukazuje si─Ö pierwsza polska ksi─ů┼╝ka pt. "Raj duszny", której autorem jest Biernat z Lublina, uwa┼╝any za pierwszego pisarza w dziejach Polski, wyprzedzaj─ůcego tym samym Miko┼éaja Reja, autora s┼éów "Polacy nie g─Ösi i swój j─Özyk maj─ů". Biernat g┼éosi┼é idee zbli┼╝one do protestanckich, które rozwin─Ö┼éy si─Ö w Lublinie kilkadziesi─ůt lat pó┼║niej.

Cz─Östo odbywa┼éy si─Ö tutaj sejmy i zjazdy. Najwi─Öksze znaczenie dla dziejów ówczesnej Polski a tak┼╝e Europy mia┼é Sejm z 1569 r. zako┼äczony, po pó┼érocznych obradach, podpisaniem unii polsko-litewskiej, zwanej Uni─ů Lubelsk─ů, która stworzy┼éa Rzeczpospolit─ů Obojga Narodów. Po tym wydarzeniu nast─ůpi┼é z┼éoty wiek Lublina.

W II po┼é. XVI w. Lublin nale┼╝a┼é do najwa┼╝niejszych o┼Ťrodków miejskich Rzeczypospolitej Obojga Narodów - obok Wilna, Gda┼äska, Elbl─ůga, Torunia, Poznania , Krakowa i Lwowa. M┼éodzie┼╝ coraz liczniej wyje┼╝d┼╝a┼éa na studia, nierzadko za granic─Ö. Na miejscu rozwija┼éo si─Ö szkolnictwo parafialne, znaczenie uzyska┼éa ┼╝ydowska akademia talmudyczna, znana w ca┼éej Europie oraz zwi─ůzana z ni─ů drukarnia ┼╝ydowska, dzia┼éaj─ůca od 1544 r. Do Lublina dotar┼éa wówczas silna fala reformacji, od 1562 r. istnia┼é tu zbór kalwi┼äski. Od lat 60-tych XVI w. Lublin uwa┼╝any by┼é za jeden z g┼éównych o┼Ťrodków ruchu aria┼äskiego w Polsce, a nawet za stolic─Ö tego radykalnego wyznania protestanckiego.

"Z┼éoty wiek" odznacza┼é si─Ö du┼╝─ů tolerancj─ů religijn─ů. Walczono na argumenty nie stosuj─ůc zaciekle si┼éy i gwa┼étu. W celu zahamowania protestantyzmu sprowadzono do Lublina w 1582 r. jezuitów. którzy powo┼éali do ┼╝ycia kolegium jezuickie. Wkrótce odby┼éo si─Ö kilka publicznych dysput pomi─Ödzy jezuitami, katolikami i arianami.

Znaczenie Lublina w Rzeczypospolitej jeszcze bardziej wzros┼éo gdy król Stefan Batory wybra┼é w 1578 r. Lublin na miejsce Trybuna┼éu Koronnego dla obszaru Ma┼éopolski, ┼é─ůcznie z województwami: ruskim, podolskim i be┼éskim, a pó┼║niej wo┼éy┼äskim, brac┼éawskim i kijowskim. Trybuna┼é obra┼é za swoj─ů siedzib─Ö gmach ratusza miejskiego na Rynku. Zapadaj─ůce tu wyroki mia┼éy ostateczn─ů moc.

W dobrze zachowanym obiekcie znajduje si─Ö m.in. Muzeum Historii Ratusza i Trybuna┼éu Koronnego. Miasto znacznie si─Ö o┼╝ywi┼éo. Wielu mo┼╝nych budowa┼éo w┼éasne rezydencje, usytuowane zazwyczaj na ówczesnych przedmie┼Ťciach Lublina - stanowi─ůcych dzisiaj centrum miasta - np. pa┼éace Lubomirskich i Czartoryskich przy Placu Litewskim.

Na Podzamczu rozwin─Ö┼éa si─Ö dzielnica ┼╝ydowska. W 1580 r. powsta┼é w Lublinie Sejm Czterech Ziem (Waad Arba Aracot) - g┼éówne przedstawicielstwo spo┼éeczno-religijne ┼╗ydów z ca┼éej Rzeczypospolitej. Rozkwit prze┼╝ywa┼éa te┼╝ spo┼éeczno┼Ť─ç Rusinów, np. w 1588 r. powsta┼éo bractwo cerkiewneko┼Ťció┼é unicki.

Pojawiaj─ůce si─Ö na pocz. XVII w. pierwsze konflikty religijne i gospodarcze nasili┼éy si─Ö w po┼éowie stulecia wraz z narastaj─ůcymi problemami tego typu, w ca┼éym kraju. W tym czasie nast─Öpuje schy┼éek s┼éynnych lubelskich jarmarków. Pojawi┼éy si─Ö epidemie "morowego powietrza", jak np. w 1630 r., gdy d┼╝uma zebra┼éa ok. 5 tys. ofiar. Najtragiczniejsze skutki dla Lublina jak i dla ca┼éego kraju mia┼éy wojny, które prowadzi┼éa Rzeczpospolita od po┼é. XVII w. Powstanie kozackie na Ukrainie w 1648 r wywo┼éa┼éo w Lublinie panik─Ö i wyjazd wielu obcych kupców. W 1655 r. wojska kozacko-rosyjskie z┼éupi┼éy miasto, zw┼éaszcza dzielnic─Ö ┼╝ydowsk─ů. Rok pó┼║niej do Lublina wtargn─Ö┼éy wojska szwedzkie, uzmys┼éawiaj─ůc mieszka┼äcom czym jest "potop". Zabudowa miasta popad┼éa w ruin─Ö a ludno┼Ť─ç zdziesi─ůtkowana. Nast─ůpi┼é spadek aktywno┼Ťci gospodarczej mieszczan.

Lata wielkiej wojny pó┼énocnej na pocz. XVIII w. przynosz─ů dalsz─ů ruin─Ö i zubo┼╝enie lublinian, mimo przywileju uzyskanego w 1703 r. od Augusta II zrównuj─ůcego Lublin z Krakowem, za wierno┼Ť─ç okazan─ů monarsze podczas jego walki z królem szwedzkim.

Po zako┼äczeniu wojny pó┼énocnej zacz─Ö┼éy powstawa─ç nowe inwestycje budowlane, jednak g┼éównie sakralne i szlachecko-magnackie. Zabudowa miasta i mieszczanie prezentowali si─Ö bardzo ubogo. Goszcz─ůcy przejazdem przez Lublin w 1781 r. król Stanis┼éaw August utkn─ů┼é karoc─ů w b┼éocie przed ko┼Ťcio┼éem ┼Üw. Ducha i dopiero sprowadzone wo┼éy wyratowa┼éy monarch─Ö z opresji...

W wyniku dzia┼éalno┼Ťci Lubelskiej Komisji Boni Ordinis (Dobrego Porz─ůdku), która powsta┼éa w 1780 r. nast─ůpi┼éo rozbudzenie i odbudowa ┼╝ycia miejskiego. Restaurowano stare i budowano nowe kamienice, odrestaurowano ratusz nadaj─ůc mu pi─Ökny klasycystyczny wystrój, brukowano ulice.

Po blisko 100 latach przerwy odrodzi┼é si─Ö w Lublinie protestantyzm. W 1788 r. zbudowano ewangelick─ů ┼Ťwi─ůtyni─Ö pw. ┼Üwi─Ötej Trójcy, która funkcjonuje do dzisiaj. O┼╝ywion─ů dzia┼éalno┼Ť─ç prowadzi┼é Trybuna┼é Koronny, który spe┼énia┼é równie┼╝ rol─Ö lokalnego o┼Ťrodka kultury. Mieszczanie lubelscy z rado┼Ťci─ů przywitali og┼éoszenie Konstytucji 3 Maja. Pierwszym konstytucyjnym prezydentem miasta zosta┼é wówczas Teodor Gruell-Gretz, Niemiec z Warmii, który swoj─ů gospodarno┼Ťci─ů zas┼éu┼╝y┼é na wdzi─Öczno┼Ť─ç lublinian.

Niestety, ju┼╝ w 1792 r. miasto zaj─Ö┼éy wojska rosyjskie, które na rozkaz carycy Katarzyny II najecha┼éy odradzaj─ůc─ů si─Ö Rzeczpospolit─ů.

Insurekcja Ko┼Ťciuszkowska tylko na krótko o┼╝ywi┼éa niepodleg┼éo┼Ťciowe nadzieje. W latach 1795-1809 Lublin znalaz┼é si─Ö pod zaborem austriackim, który by┼é jednocze┼Ťnie okresem zastoju spo┼éeczno-gospodarczego. Krótkotrwa┼éy epizod Ksi─Östwa Warszawskiego (1809-1815) nie przyniós┼é wi─Ökszego o┼╝ywienia gospodarczego, co najwy┼╝ej kulturalne. Kwit┼éo ┼╝ycie towarzyskie gdy w mie┼Ťcie pojawili si─Ö dyplomaci i oficerowie napoleo┼äscy. Po abdykacji Napoleona Lublin zaj─Öli Rosjanie (1813) a wyniku postanowie┼ä Kongresu Wiede┼äskiego miasto znalaz┼éo si─Ö w Królestwie Polskim, a┼╝ do po┼é. XIX w.

Lublin podzielono na dwa cyrku┼éy: I. - miasto chrze┼Ťcija┼äskie i II. - miasto ┼╝ydowskie.

Przez pierwsze kilkana┼Ťcie lat uda┼éo si─Ö uporz─ůdkowa─ç i rozbudowa─ç miasto. Pojawi┼éy si─Ö pierwsze manufaktury sukiennicze i fabryka tytoniu, rozwija┼éa si─Ö dzia┼éalno┼Ť─ç o┼Ťwiatowa i kulturalna, m.in. w 1818 r., z inicjatywy Stanis┼éawa Staszica, powsta┼éo Towarzystwo Przyjació┼é Nauk a w 1826 r. ods┼éoni─Öto pomnik Unii Polsko-Litewskiej.

Lublinianie, podobnie jak wszyscy Polacy, nie chcieli jednak ┼╝y─ç w gorsecie carskiej zwierzchno┼Ťci i spontanicznie poparli wybuch Powstania Listopadowego.W mie┼Ťcie istnia┼é o┼Ťrodek podziemnej w┼éadzy powsta┼äczej, mimo stacjonowania tu 5-tysi─Öcznego garnizonu rosyjskiego. Do oddzia┼éów powsta┼äczych posz┼éa po┼éowa uczniów liceum lubelskiego a prawie wszyscy ze starszych klas. Po upadku powstania na mieszka┼äców Lublina spad┼éy kontrybucje, konfiskaty, aresztowania i zsy┼éki na Syberi─Ö.

W II po┼é. XIX w., w okresie Lublina gubernialnego, w epoce kapitalizmu, uformowa┼é si─Ö nowy kszta┼ét urbanistyczny miasta. W 1877 r. Lublin zyska┼é po┼é─ůczenie kolejowe z Warszaw─ů i Kowlem. Powsta┼éy fabryki maszyn rolniczych, kot┼éów, wag, garbarnia, browar, m┼éyny wodno-parowe, a ich w┼éa┼Ťcicielami byli przewa┼╝nie ewangelicy. W przeddzie┼ä wybuchu I wojny ┼Ťwiatowej liczba mieszka┼äców przekroczy┼éa 80 tys., z czego po┼éow─Ö stanowili ┼╗ydzi, 40 % katolicy a ok. 10 % prawos┼éawni i protestanci.

Wydarzenia rewolucyjne 1905 r. w Polsce i Rosji przynios┼éy Lublinowi pewne zdobycze, m.in. zak┼éadano prywatne szko┼éy ┼Ťrednie z j─Özykiem polskim. W 1908 r. powsta┼éa Biblioteka Publiczna im. Hieronima ┼üopaci┼äskiego, w 1914 r. otwarto Muzeum Lubelskie.

W rok po wybuchu I wojny ┼Ťwiatowej Rosjanie opu┼Ťcili Lublin a na ich miejsce wkroczy┼é okupant austriacki. Ci─Ö┼╝k─ů sytuacj─Ö materialn─ů ┼éagodzi┼éy wi─Öksze swobody w ┼╝yciu publicznym, zarówno kulturalnym jak i o┼Ťwiatowym, a z czasem i politycznym.

U schy┼éku 1918 r., gdy Polska odzyskiwa┼éa niepodleg┼éy byt, Lublin sta┼é si─Ö o┼Ťrodkiem nowej pa┼ästwowo┼Ťci - 7 listopada powsta┼é Tymczasowy Rz─ůd Ludowy Republiki Polskiej z Ignacym Daszy┼äskim na czele, politykiem zwi─ůzanym z Józefem Pi┼ésudskim. Lublin by┼é tylko przez cztery dni stolic─ů Polski, poniewa┼╝ ju┼╝ 11 listopada Tymczasowy Rz─ůd podporz─ůdkowa┼é si─Ö w┼éadzom centralnym w Warszawie.

W okresie mi─Ödzywojennym, w wyniku ukszta┼étowania granic II Rzeczypospolitej, Lublin znalaz┼é si─Ö w centrum Polski a województwo lubelskie by┼éo jedynym w kraju, które nie graniczy┼éo z ┼╝adnym obcym pa┼ästwem. Miasto mia┼éo pocz─ůtkowo bardziej charakter administracyjny i handlowy, ni┼╝ przemys┼éowy. Istniej─ůce fabryki i przedsi─Öbiorstwa przypomina┼éy zak┼éady rzemie┼Ťlnicze. W latach 30-tych rozpocz─Öto budow─Ö filii General Motors - przysz┼é─ů Fabryk─Ö Samochodów Ci─Ö┼╝arowych a Zak┼éady Mechaniczne E. Plagego i T. La┼Ťkiewicza przej─Ö┼éa Lubelska Wytwórnia Samolotów. Zapocz─ůtkowano wa┼╝ne inwestycje komunalne. W 1918 r. powsta┼é Katolicki Uniwersytet Lubelski, a w 1930 ┼╝ydowska Uczelnia M─Ödrców. Ówczesny Lublin uwa┼╝any by┼é za znacz─ůcy o┼Ťrodek kulturalny. Du┼╝e sukcesy osi─ůga┼é teatr miejski, zarówno polski jak i ┼╝ydowski, wybitne osi─ůgni─Öcia notowa┼éa miejscowa grupa literacko-poetycka z Józefem Czechowiczem, Franciszk─ů Arnsztajnow─ů i Józefem ┼üobodowskim na czele.

Ci─Ö┼╝kie bombardowania niemieckiego lotnictwa, 9 i 13 wrze┼Ťnia 1939 r., spowodowa┼éy du┼╝e zniszczenia budynków i ulic oraz ┼Ťmier─ç kilkuset osób. Od bomby zgin─ů┼é wówczas m┼éody i niezwykle utalentowany poeta Józef Czechowicz. 18 wrze┼Ťnia do miasta wkroczyli Niemcy i rozpocz─ů┼é si─Ö jeden z najtragiczniejszych okresów Lublina. Wielkim dramatem by┼é los 40 tysi─Öcy ludno┼Ťci ┼╝ydowskiej, któr─ů okupant zamkn─ů┼é w getcie a w 1942 r. dokona┼é jej zag┼éady w Treblince, Sobiborze, Be┼é┼╝cu i Majdanku. Hitlerowski obóz na Majdanku sta┼é si─Ö wspólnym grobem kilkuset tysi─Öcy ludzi z 26 pa┼ästw Europy! Terrorowi i eksterminacji podlega┼éa równie┼╝ ludno┼Ť─ç polska, któr─ů wywo┼╝ono na przymusowe roboty do Niemiec lub do obozów koncentracyjnych, torturowano i zabijano w siedzibie gestapo "Pod Zegarem" i na Zamku Lubelskim. Mieszka┼äcy Lublina odpowiadali zorganizowanym oporem i walk─ů. Ju┼╝ w pa┼║dzierniku 1939 r. powsta┼éa podziemna organizacja Komenda Obro┼äców Polski (rozbita na prze┼é. 1940/41 r. przez gestapo), nast─Öpnie S┼éu┼╝ba Zwyci─Östwa Polsce, przekszta┼écona w Zwi─ůzek Walki Zbrojnej a pó┼║niej w AK.

W Lublinie AK mia┼éa ok. tysi─ůca zaprzysi─Ö┼╝onych cz┼éonków, dzia┼éaj─ůcych w 6 rejonach miasta, wydzielonych przez w┼éadze Komendy Okr─Ögu Armii Krajowej, dowodzonych do 1943 r. przez pu┼ékownika Kazimierza Tumidajskiego ps. "Marcin". Dzia┼éa┼éy tu równie┼╝ konspiracyjne jednostki Batalionów Ch┼éopskich i Armii Ludowej, produkowano bro┼ä i amunicj─Ö, prowadzono tajne nauczanie, wydawano pras─Ö konspiracyjn─ů, likwidowano konfidentów i funkcjonariuszy gestapo i policji, niesiono pomoc wi─Ö┼║niom Majdanka i Zamku oraz ich rodzinom. W dniach 21-23 lipca 1944 r. lubelskie oddzia┼éy AK i BCH uniemo┼╝liwi┼éy, opuszczaj─ůcym Lublin hitlerowcom, dokonanie wielu zniszcze┼ä, jednocze┼Ťnie obsadzi┼éy urz─Ödy i budynki pa┼ästwowe.

Wkrótce po wkroczeniu wojsk polskich i radzieckich do Lublina oddzia┼éy AK i BCH zosta┼éy zmuszone do z┼éo┼╝enia broni a kierownictwo aresztowano i internowano. Nadesz┼éy nowe dni "wyzwole┼äczej okupacji" sowieckiej i podporz─ůdkowanej jej Polskiej Partii Robotniczej, PKWN, Krajowej Rady Narodowej, sztabu g┼éównego Wojska Polskiego... Od sierpnia 1944 r. do stycznia 1945 Lublin pe┼éni┼é funkcj─Ö stolicy odzyskanych spod okupacji niemieckiej obszarów, zwanych Polsk─ů Ludow─ů. Zamek Lubelski, który w czasie zaborów i okupacji hitlerowskiej pe┼éni┼é funkcj─Ö wi─Özienne, znowu zape┼éni┼é si─Ö skazanymi - g┼éównie polskimi patriotami, nie mog─ůcymi pogodzi─ç si─Ö z narzucon─ů, wbrew polskiemu spo┼éecze┼ästwu, rzeczywisto┼Ťci─ů polityczn─ů i spo┼éeczn─ů.

Pierwsze lata powojenne by┼éy wykorzystane g┼éównie na odbudow─Ö infrastruktury, zniszczonej dzia┼éaniami wojennymi i okupacj─ů.

Nacjonalizacja przemys┼éu spowodowa┼éa zanik znanych firm o wieloletnich tradycjach. Zabrak┼éo równie┼╝ ┼╝ydowskich sklepów i warsztatów rzemie┼Ťlniczych. Na ka┼╝dym kroku uwidacznia┼é si─Ö socjalistyczno-siermi─Ö┼╝ny charakter lubelskich ulic. Rozbudowywano natomiast intensywnie przemys┼é: Fabryk─Ö Samochodów Ci─Ö┼╝arowych, Lubelskie Zak┼éady Graficzne, Lubelskie Zak┼éady Naprawy Samochodów, Fabryk─Ö Maszyn Rolniczych i wiele innych - co powodowa┼éo du┼╝y nap┼éyw ludno┼Ťci do Lublina i zwi─ůzan─ů z tym budow─Ö spó┼édzielczych dzielnic mieszkaniowych.

Zaraz po wojnie reaktywowano ┼╝ycie o┼Ťwiatowe, min powo┼éano do ┼╝ycia Uniwersytet Marii Curie Sk┼éodowskiej, a tak┼╝e kulturalne - dzia┼éa┼é Teatr Wojska Polskiego, pó┼║niej Teatr Dramatyczny im. Juliusza Osterwy, nast─Öpnie Teatr Muzyczny (1946 r.), Teatr Lalki i Aktora (1954) oraz Filharmonia Lubelska.

Narastaj─ůcy rozd┼║wi─Ök pomi─Ödzy w┼éadz─ů polityczn─ů i administracyjn─ů kierowan─ů przez PZPR a spo┼éecze┼ästwem by┼é przyczyn─ů strajków robotniczych w 1980 r., które zaowocowa┼éy wa┼╝nymi przemianami spo┼éeczno-politycznymi w ca┼éej Polsce, a wkrótce powstaniem III Rzeczypospolitej. Strajki wybuch┼éy w lipcu, najpierw w Wytwórni Sprz─Ötu Komunikacyjnego w pobliskim ┼Üwidniku, po kilku dniach w Lublinie, a nast─Öpnie ogarn─Ö┼éy ca┼éy kraj, m.in. Stoczni─Ö Gda┼äska, gdzie miesi─ůc pó┼║niej zrodzi┼é si─Ö Niezale┼╝ny Samorz─ůdny Zwi─ůzek Zawodowy "Solidarno┼Ť─ç".

´╗┐
Og├│lnopolska Informacja GospodarczaWszystko o turystyceWirtualne PodlasieCoit RbitRenado

O Nas, Nasza Oferta, Kontakt, Wsp├│┼épraca © www.w-lubelskie.pl
Wykonanie: PHU Sebastian Woliński

online: 12